SON günlerde ardı ardına ülkeler vatandaşlarına stok yapma çağrısında bulunuyor. Sayıları 30'u geçti.

Birkaç gün yetebilecek su, gıda ve ısınmak için gerekli malzemeleri alın, diyorlar. Evlerde pilli radyo ve el feneri bulundurulması isteniyor.

Bazıları bunu bir savaş çığırtkanlığı olarak görüyor. Ancak biraz derine inildiğinde tablo netleşiyor.

Bu çağrının arkasında bütün iletişim yöntemlerinin kesildiği bir senaryo var.

Elektriğin, internetin ve cep telefonlarının aynı anda kullanım dışında kalmasına "Kara Gökyüzü" (Black Sky) durumu deniyor.

Böyle bir senaryoda sorun sadece iletişimin kesilmesi değil. Evlerin ısıtma sistemleri çalışmayacak, su ve kanalizasyon şebekeleri kısa sürede devre dışı kalacak. Doğal olarak bir panik yaşanacak.

İşte bu, acil durum uzmanlarının "Anarşiden 9 öğün uzaklıkta" diye tanımladıkları eşik. Yani insanların elinin altında üç günlük gıda stokunun bulunmaması durumunda anarşinin kaçınılmaz olduğu değerlendiriliyor.

Marketler, havalimanları, iletişim sistemleri sanal saldırılara hedef olurken stok çağrılarının arka planında bu senaryo var.

'Kara Gökyüzü' durumunda insanlığın elinde iki iletişim olanağı kalıyor: Artık neredeyse terk edilen sabit telefonlar ve FM radyolar.

140 yıl önce dünyayı bakır kablolarla birbirine bağlayan sabit telefon hatları hâlâ bir kriz anında en iyi seçenekler arasında. Ancak modern dünyada neredeyse hiç kullanılmıyorlar.

Hazırlık çağrılarında iletişim açısından bu yüzden tek seçenek "pilli radyo" tedariki.

Birkaç gün önce İngiliz kamu yayıncısı BBC'de, bir 'Kara Gökyüzü' senaryosunda nasıl hareket edeceğine ilişkin detaylı bir yazı yayımlandı.

Kısa süre önce düzenlenen bir zirvede böyle bir senaryoda İngiltere'nin neler yapacağı tartışılmış. Hem ülkenin hem medyanın hazırlığını anlamak bakımından önemli bilgiler içeriyor.

ESKİ MEDYAYA DÖNÜŞ

- Birleşik krallık böyle bir senaryoda yolların kilitlenmemesi ve kaos yaşanmaması için herkesin üç gün boyunca olduğu yerde kalmasını hedefliyor. Elektrik ve internet tamamen kesildiğinde kamu kuruluşu BBC, 100 çalışanıyla bir acil durum radyosu işletecek. Bunun için internet erişimi bulunmayan, yeterli su ve yiyeceğin olduğu, izole bir stüdyo hazır lanmış. Sadece FM/AM frekansında yayın yapacak radyo, eski usul çalışacak. Üç gün boyunca hükümetin yazılı mesajlarını iletecek. Bunun için binlerce litre mazot tankıyla donatılan radyo vericileri kurgulanmış. Bu senaryo 11 yıl önceki gerçek bir olaydan ilham almış. 2015'te lancaster'da bir nehrin taşması dolayısıyla elektrik şebekesi iflas etmiş ve şehrin elektriği, suyu ve bütün iletişimi günlerce kesilmiş. Ayakta kalan tek kurum, şehrin eski usul yayın yapan yerel radyosu olmuş. kentin dünya ile iletişimi bu radyo ve onun sabit telefon hattı üzerinden gerçekleşmiş.

DRONLARLA İLETİŞİM

İngiliz hükümetinin Kara Gökyüzü senaryosunda iletişimin hızlıca tekrar kurulabilmesi için insansız hava araçlarıyla geçici uydular planlanmış.

HAPS adı verilen sistemde yüksek irtifaya çıkan dronlar ülke üzerinde kesintisiz uçuş yaparak uydu iletişimini ve mobil hatları yedekleyecek. 4G ve 5G sistemi bu sayede yeniden hayata geçecek.

ESKİ TEKNOLOJİNİN ÖNEMİ

Son dönemde yaşanan sanal saldırılar ve hibrit savaş, eski teknolojileri kritik önemdeki yedekler haline getirdi.

Bütün dijital sistemin birbirine bağlı olduğu bir ortamda hepsinin aynı anda çökme ihtimali artıyor. Ama kullanılan teknoloji eskiyse risk azalıyor.

Mesela tam da bu yüzden ABD ordusu nükleer silahların koordinasyonunu birkaç yıl öncesine kadar 1970'lerden kalma büyük disketlerle yürüttü. Çünkü bu eski teknolojinin "hacklenmesi" neredeyse imkânsız.

2019'da disketler terk edilmiş olsa da sistemi çalıştıran 1970'lerden kalma devasa IBM Series/1 bilgisayarları aynen korunuyor.

Yine hava trafik kulelerinde ve Amerikan Hazinesi'nde sanal saldırılara hedef olmamak için benzer nitelikteki eski teknolojiler kullanılıyor.