Dünya, ABD'nin askeri operasyonla Venezuela'nın başkenti Caracas'ı bombalaması, Başkan Maduro ve eşini evinden kaçırması ve New York'ta hâkim karşısına çıkartacak olması karşısında şokta. Bu askeri operasyon, ABD Lideri Trump'ın aylardır sürdürdüğü baskının zirvesi olurken, operasyonun hukuki boyutu da tartışma konusu; Soğuk Savaş sonrası kurulan uluslararası düzenin sonu mu geldi

ABD'NİN MADURO OPERASYONU HUKUKA AYKIRI BİR SAVAŞ EYLEMİDİR
Birleşmiş Milletler (BM) kararı olmadan, senatodan onay almadan bir operasyon yapabilir mi Yanıtını Marmara Üniversitesi Uluslararası Hukuk Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Selami Kuran verdi.

BU RESMEN 'ADAM KALDIRMAK'

"Amerika'nın operasyonu, uluslararası sistemin dayandığı normatif bir metin olan BM Antlaşması'na açıkça aykırı, bir savaş eylemidir. ABD, anlaşmanın 2. maddesi; bir ülkenin egemenlik hakkı, toprak bütünlüğü ve iç işlerine karışmama ilkesini ağır şekilde ihlal etmiştir. Venezuela'nın ekonomik ya da rejim sorunları ayrı bir tartışma konusu. 'İyi bir lider değildi', 'Ülkesinde ekonomik kriz vardı' gibi 'Ama'lar ile uluslararası hukuka aykırı bir eylemi meşrulaştırmaya çalışmak yanlış bir okumadır. Devlet başkanlarının dokunulmazlık hakları vardır. Bazen iyi bazen kötü ancak günün sonunda işleyen uluslararası bir sistem vardı. Fakat ABD, bu operasyonuyla bunu paramparça etti. Maduro'nun 'Adam kaldırma' denilebilecek bir yöntemle evinden eşiyle beraber alınıp Amerika'ya götürülmesi, mahkemeye çıkarılmak istenmesi kaotik bir düzenin başlangıcıdır, güç kimdeyse onun sözünün geçmesi anlamına gelir, ki bu, tüm dünya devletleri için çok tehlikelidir."

'GÜCE' DAYALI BİR DÜZEN KABUL EDİLEMEZ

O zaman bu, Rusya'nın Azerbaycan, Çin'in Tayvan'a benzer operasyon yapabileceği anlamına mı geliyor "Tam olarak" diyor Prof. Dr. Kuran, "Bu, küresel güçlerin, dünyanın herhangi bir yerinde istemedikleri bir yönetici, istemedikleri bir rejim, çıkarlarına ters düşen bir durum varsa askeri bir operasyonla buna müdahale edebilmelerinin yolunu açıyor. 'Güce' dayalı böyle bir sistem kabul edilemez. Hiçbir devlet küresel jandarma değildir. Evrensel yargı yetkisi de yoktur" cevabını veriyor.
ABD EVRENSEL YARGI MERCİİ DEĞİLDİR

Maduro ve eşi, BM'nin de merkezi olan New York'ta yargılanacak. Peki ama nasıl "Hukuk teknikleri açısından Maduro ve eşinin meşru bir şekilde, yargılanmasına imkân ve ihtimal yok aslında. Zira ABD, evrensel bir yargı merci değildir. Eğer birine, bir suç isnat ediliyorsa öncelikle bu suç uluslararası bir suç olmalıdır.Mesela savaş suçu, soykırım suçları veya açık denizlerde olması şartıyla uyuşturucu kaçakçılığı gibi... Ancak o zaman her devletin failleri yakalama ve cezalandırma yetkisi yani evrensel yargı yetkisi devreye girer. Yoksa ABD'nin yaptığı suçtur. Trump'ın New York'u adres göstermesi ise suçuna meşruiyet kazandırma çabasıdır" diyor.

BM'YE GİDİLSE DE ABD VETO HAKKINI KULLANIR: HİÇBİR CEZA ALMAZ
BM ve NATO nezdinde Türkiye'nin daimî temsilcisi olarak uzun yıllar görev yapan emekli büyükelçi Ümit Pamir'i aradım. Diyor ki: "ABD'nin bu yaptığı BM yasasının ihlalidir. Başka bir ülkeye operasyon yapıp, oradan bir adam çıkarmanın uluslararası ilişkilerde de hukukta da bir karşılığı yok. Bu, bir ülkenin iç işlerine müdahaledir. BM, konuyu Güvenlik Konseyi'ne taşıyacaktır ama ABD'nin veto hakkı var, bir şey çıkmaz. Konseyden vetolu olacağı için konu, Genel Kurul'a taşınacaktır ama orada da üye devletler ancak Amerika'ya karşı besledikleri öfkeyi dile getirirler. ABD'nin bir ceza ya da yaptırım alacağını sanmıyorum. Zira maalesef BM,
eski BM değil."

DÜNYA, KAOTİK BİR DÜZENE GİDİYOR

"Hele de kendisini dünyanın jandarması ilan eden, adalet dağıttığını söyleyen bir ülke; ABD'nin böyle bir operasyon yapması kaotik, 'yeni' bir dünya