Bundan 5- 10 yıl öncesine kadar 'ileri yaş hastalığı' diyor, gençlere yakıştıramıyorduk. Gerçi hâlâ da öyle ama dikkat! Kolon-rektum ile yumurtalık-rahim kanseri başta böbrek, karaciğer ve tiroit gibi 11 kanser türü, gençler arasında hızla artıyor. Bu artık, verilerle de sabit. Kanser Araştırmaları Enstitüsü ve Imperial Kolej, İngiltere'de son 20 yıllık verileri inceledi ve dünyanın en saygın tıp dergilerinden BMJ'de yeni bir analiz yayımladı. Araştırmaya göre, kanserle doğrudan ilişkilendirilen; sigara ve içki kullanımı, kırmızı et tüketimi, hareketsizlik gibi 'klasik' risk faktörleri, 20-49 yaş arasındaki genç yetişkinlerde sabit kaldı, hatta azaldığı durumlar da oldu. Ama yine de kanser vakaları bu yaş grubunda belirgin şekilde artmaya devam etti. Peki neden Araştırmacılar 'Tek bir sebebi yok' dese de en güçlü olağan şüpheli: Obezite.

TANI VE TARAMA PROGRAMLARI GELECEK 20 YILIN KANSER YÜKÜNÜ BELİRLEYECEK

Araştırmacılar, İngiltere'nin ulusal kanser kayıt sistemi verisini kullanarak, 2001-2019 yılları arası, 18 yıl gibi uzun bir zamanda, 20-49 yaş arası "genç" yetişkinlerde en sık görülen; kadınlarda 22, erkeklerde 21 kanser tipini, masaya yatırdı. Karşılaştırabilmek adına da aynı kanser tiplerinin 50 yaş üstü grupta nasıl bir eğilim içinde olduğunu gözlemlediler.

Sonuçlara göre, ağız boşluğu kanseri dışında, genç yetişkinler arasında hızla artan; kolon, yumurtalık, rahim, böbrek, karaciğer, pankreas, tiroit, multipl miyelom, meme ve mide olmak üzere 11 kanser türü obezite/aşırı kilo ile ilişkili kanserler çıktı.

'KLASİK' RİSK FAKTÖRLERİ SABİT

En şaşırtıcı olanı ise şu: Gençler arasında, sigara kullanımı yüzde 2 oranında azaldı, alkol tüketimi ise sabit kaldı. Kırmızı et tüketimi azalırken, lif alımı yükseldi. Fiziksel aktivite ise 50 yaş ve üzerine oranla dahi iyi. Anlayacağınız "klasik" risk faktörleri eskiye göre nispeten düzelmekte. Peki o zaman kanser neden artıyor

ULTRA İŞLENMİŞ GIDALARA DİKKAT

Tıbbi Onkoloji Uzmanı, Prof. Dr. Mustafa Özdoğan verdi yanıtını: "Artışın arkasındaki henüz kanıtlanmamış şüpheli faktörler: Ultra işlenmiş gıdalar, çocukluk ve ergenlik döneminde antibiyotik kullanımı, anne karnında ve çocukluk dönemindeki beslenme sorunları ile annenin ya da çocuğun stres yükü/travmaları gibi erken yaşam dönemi maruziyetleri, yanı sıra solunum, sindirim ve cilde temas yolu ile alınabilen mikro plastikler, endüstride kullanılan sonsuz kimyasallardır. Bu noktada özellikle ultra işlenmiş gıdalara karşı bir eğitim verilmesi ve farkındalık kampanyaları yapılması gerektiğini düşünüyorum.

Mustafa Özdoğan

TÜRKİYE'DE OBEZİTE ARTIYOR

Tek başına yeterli olmasa da bu çalışmanın bize verdiği en net 'ipucu' aşırı kilo ve obezitenin artıyor olması. Bu sadece İngiltere meselesi değil. ABD başta Avrupa'nın birçok ülkesinde de benzer örüntüler var. Türkiye, Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü'ne (OECD) üye ülkeler arasında obezite oranı en yüksek ülkelerden. Bu çalışma bize bir kez daha göstermiştir ki 'obezite tarama programları' gelecek 20 yılın kanser yükünü şekillendirecek."

Bir parantez açayım bende: Yeşilay verilerine göre, Türkiye'de yetişkin nüfusun yüzde 32.1'i obez, yüzde 66.8'i fazla kilolu. İlkokul öğrencileri arasında obezite yüzde 10, fazla kilolu olma oranı ise yüzde 15.7.

BEL ÇEVRESİ ÖLÇÜMLERİ KRİTİK

Obezitenin farklı kanser türleriyle bağlantılı en az 19 ayrı mekanizmaya sahip olduğunun altını da çiziyor Prof. Dr. Özdoğan ve diyor ki: "Obez bireylerde erken-başlangıçlı kolon kanseri ile yüksek insülin değerleri arasında doğrudan bir bağlantı var. Yani Vücut Kitle Endeksi (VKİ) obezitenin kabul ölçeği olabilir. Ve sizin tüm değerleriniz 'kabul edilebilir sınırlar' içinde de olabilir. Fakat