Son birkaç haftadır İzmir'in Çeşme ve Karaburun kıyılarından denizin içinde zıplayan, can çekişen ya da karaya vurmuş orkinos görüntüleri düşüyor ajanslara. Araştırdım. İlçe Tarım Müdürlüğü verilerine göre şu ana kadar 10, çevre sakinlerinin iddialarına göre en az 50 orkinos ölü şekilde karaya vurdu. Durum bölgede tedirginlik yarattı. Zira 2025 yazında 1500- 2000 orkinos benzer şekilde karaya vurmuş ve o dönem yapılan bilimsel incelemede ölümlerin bakteri kaynaklı olduğu ve bu balıkların tüketilmesinin ciddi risk oluşturabileceği açıklanmıştı. Şimdi yine aynısı mı yaşanıyor henüz bilinmiyor ama sorum şu: Ege'nin orkinoslarını ne öldürüyor Kıyıya vuran ya da o bölgede son birkaç gündür tutulan ton balıklarını tüketmek ne kadar güvenli

UZMANLAR UYARDI: SAKIN TÜKETMEYİN

Bursa Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi araştırmacılarının da içinde yer aldığı bir ekip, geçen yaz Çeşme, Karaburun, Ildır, Gerence ve Ilıca koylarında toplu ölümlerinin ardından, kıyıya vuran 1500- 2000 orkinostan 30'unu incelemeye aldı. Ve balıkların karaciğer, dalak ve kalp dokularında kapsüllü "Lactococcus garvieae bakterisi" tespit edildi. Bu araştırma ve sonuçları bu yıl uluslararası hakemli Frontiers in Cellular and Infection Microbiology dergisinde de yayımlandı.

GİZEMLİ BAKTERİ TEHLİKESİ Mİ

Geçtiğimiz hafta yaşanan ölümlere gelince... Nedeni için henüz aynı şeyi söylemek mümkün değil. Çünkü kapsamlı laboratuvar incelemelerinin sonuçları açıklanmadı. Geçen yıl tespit edilen bakterinin bu yılki ölümlerde de etkili olup olmadığı yeni numunelerin analizleriyle ortaya çıkacak.

Fakat "olağan şüpheli" yine aynı bakteri.

Eski Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müsteşarı Prof. Dr. Mustafa Öztürk'ü aradım. Bu bakterinin balıkların bağışıklık sistemini zayıflattığı, kalp, karaciğer, dalak gibi iç organları etkilediği ve ilerleyen evrede deride yaralar/ pul kayıpları görülebildiğini belirterek, "Deniz suyu sıcaklığı 15-16 derecenin üzerine çıktığı zaman bu bakteri canlanır, daha fazla üremeye başlar. Solunum yoluyla orkinoslara rahatça girer ve ciddi şekilde balığa zarar verir. Kıyıya yaklaşan ya da yüzeye çıkan balığın sağlıklı olduğu kesinlikle varsayılmamalıdır. Zira yeterli oksijen alamayınca bu balıkların iç organları patlar, can çekişerek ölürler. Oksijenin düşük olduğu yerlerse kirliliğin yüksek olduğu yerlerdir" diyor.

BALIKLAR ve DENİZ SUYU İNCELENMELİ

"Ama" ile parantez açıyor: "Şu an Gerence Körfezi'nde yaşanan ölümler bakteri kaynaklıdır demek doğru olmaz. Araştırılmalıdır. Sadece ölü balıklar değil, deniz suyu da incelenmeli; oksijen seviyesi, suyun sıcaklığı ve bakteri konsantrasyonları birlikte değerlendirilmelidir. Kirliliğin kaynağı nedir, bir bakteri oluşmuşsa nereden oluşmuştur tüm bu başlıklar çok önemlidir."

GÖRÜNÜŞÜNE KANMAYIN

SIĞACIK açıklarında oltayla yakalanan dev orkinos ya da ilk bakışta sağlıklı gözüken ama karaya vuranlar... Tüketilebilir mi Prof. Dr. Öztürk, bahsi geçen bakterinin insan sağlığı üzerindeki etkileri ne ilişkin bilimsel verilerin sınırlı olduğu nu söylüyor. Diyor ki: "Yine de şüpheli balıklar tüketilmemelidir. Bu balıklara analiz yapılmalıdır. Ancak ondan sonra tüketilebilir. Yani önce analiz, sonra tüketim."

Mustafa Öztürk

KÖRFEZİN EKOLOJİK DENGESİNİ ELLERİMİZLE BOZUYORUZ

Çeşme Kent Konseyi ve Çeşme Yarımadası Çevre Derneği Başkanı Dr. Ahmet Güler ise orkinos ölümlerine;