Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) evlenme ve boşanma istatistiklerini gördünüz mü Boşanma hızı son 25 yılın zirvesinde. 2024'te boşanan çiftlerin sayısı 188 bin 963 iken 2025'te bu sayı 193 bin 793 oldu. Kaba boşanma hızı ise binde 2.26 ile 2021'den beri görülen en yüksek seviye olarak kaydedildi. Evlenen çiftlerin sayısı ise yaklaşık 570 binden 552 binin biraz üzerine geriledi. İlk evlenme yaşı da artarak, erkeklerde 28.5, kadınlarda 26'ya yükseldi. 2025'in "Aile Yılı" olduğunu ve evlenenler ile doğum yapanlara maddi teşvikler verildiğini düşünürsek, boşanmayı böylesi arttıran, evlenme hızını ise yavaşlatan temel sorunlar neler sorusu ile çaldım uzmanların kapısını.

MADDİ ZORLUKLAR SEBEBİYLE EVLİLİK ARTIK 'LÜKS BİR TÜKETİM'

Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölüm Başkanı, Prof. Dr. Barış Erdoğan'ı aradım önce. Nedir evliliği böylesine yavaşlatan toplumsal sebepler "Temel sebep ekonomik" yanıtını veriyor ve ekliyor: "Evlilik, son yıllarda ekonomik zorluklarla beraber lüks bir tüketim haline geldi. Altın fiyatlarının hızla artmasından tut mobilyaya, kiralardan tut düğün hazırlıklarına kadar tüm kalemlerde büyük bir artış var. Bu da haliyle ekonomik anlamda geleceğini güvende hissetmeyen gençlerde, evliliğe karşı bir soru işareti yaratıyor. Zaten bir okul bitirip, bir meslek sahibi olmak ancak 30'lu yaşları buluyor, gençler, 'önce kariyer sonra evlilik' düşüncesinde. Ki belirli bir 'refah' düzeyine zaten ancak bu yaşta erişilebiliyor.

Çevresel faktörler; mesela boşanma hızının artması da evlilik hızının yavaşlamasında etkili. '5-10 yıl sonra boşanacaksam neden evleneyim ve bu kadar masraf yapayım' düşüncesi hâkim. Yanı sıra tüm dünyada bir 'anlam' arayışı, daha doğrusu boşluğu var ve bu boşluğun evlilikle dolacağına olan inanç ise çok zayıf."

KADINLAR EŞİTLİKÇİ BİR DÜZEN ERKEKLER İSE KONFOR ARIYOR

Peki ya boşanma hızını arttıran sebepler Yanıtını, İstanbul Kültür Üniversitesi Psikoloji Araştırma Merkezi Koordinatörü, Dr. Engin Eker verdi: "Boşanmaların bence temel sebebi 'erkeklik' krizleri. Bu yeni dünyada, kadınlar hem geleneksel hem modern rolleri beraber sırtlanmak zorunda ve haklı olarak 'eşitlikçi' bir düzen arıyorlar. Oysa evlilik, daha çok erkeklerin konforu için tasarlanmış bir sistem. Özellikle, geleneksel-ata erkil bir aile yapısında büyüyen erkekler, evlilik içinde, eşitlikçi bir ilişkiye pek gelemiyorlar. Dolayısıyla kadınlar -ki Türkiye değil dünyada da boşanmak isteyen taraf yüzde 60-70 oranında kadınlar oluyor genelde- daha fazla yok sayıldıkları, değer görmedikleri ve her şeyi sineye çekerek evliliklerini zorla yürüttükleri bir ilişki içinde olmak istemiyorlar.

Peki böyle olmayacağını bile bile neden evlenmek istiyorlar dersen de bunun sebebi daha çok 'korunma ihtiyacı.' Toplumdan, kendilerine yapılacak yakıştırma, eleştirilerden, daha ileri gidersek bir başka erkeğin şiddetinden, tacizinden vs. Yani 'diğer' tüm tehlike kaynakları ile tek başına mücadele yerine, 'beraber' mücadeleye inanarak, bir 'korunma' güdüsü evliliği tercih ediyor olabilirler. Gerçekler, bu beklentileri karşılamayınca da boşanma kaçınılmaz oluyor. Buna bir de ekonomik sıkıntıları ekle... Birçok evlilik, geçim sıkıntısının verdiği ağır yük altında ezilmekte."

'BİZ' DEĞİL 'BEN' VAR

"Teknolojinin geldiği son nokta da bizi birbirimize yabancılaştırdı, doyumsuzluğu körükledi. 'Biz' değil, bireyin beklentilerinin öne çıktığı sibernetik bir çağda, bir ilişki içinde kalmak, birbirimize temas edebilmek her geçen gün daha da zor."

BOŞANMALARDAKİ TEMEL NEDEN FİZİKSEL PSİKOLOJİK VE EKONOMİK ŞİDDETTİR

30 yıldır Aile Hukuku üzerine çalışan Avukat Sema Yurtbilir