Dizi sektöründe kan kaybı konuşulurken Rekabet Kurulu, reyting ölçümü yapan Fifty5Blue Medya'ya soruşturma açılmasını kararlaştırdı.

Televizyonlarda hangi programların ne kadar reyting aldığını yıllarca İngiltere merkezli Kantar Medya ölçtü. Geçen yıl şirketi H.I.G. Capital satın aldı. Kantar Medya'nın ismi Fifty5Blue adıyla değiştirildi. Fifty5Blue tekel konumunda.

Ölçüm işi televizyon kanalları, Reklam Verenler Derneği ve Reklamcılar Derneği'nin ortaklığıyla kurulan TİAK tarafından ihale ediliyor. 5 yıllığına verilen ihaleyi yıllardır hep İngilizler alıyor.

Reytingler, hanelere yerleştirilen 3-4 bin civarında "peoplemeter" vasıtasıyla ölçümleniyor. En ufak bir sapma, milyonlarca liralık reklam bütçesinin başka bir kanala gitmesine yol açtığı için mevcut sistemin doğruluğu yıllardır tartışılıyor. Dizilerin ertesi gün YouTube'da milyonlarca izlenmesi, tercihlerin geleneksel reyting ölçümüne tam olarak yansımadığı eleştirilerini beraberinde getirdi.

Bu arada akıllı telefon, tablet veya bilgisayarlar resmî ölçüme dâhil edilmiyor. Bunlar da ayrı bir sistemle ölçülmeye başlandı. Türkiye'de akıllı televizyon oranı yüzde 70'in üzerinde, onlardan bile ölçüm alınmıyor.

Milyonlarca cihazdan anlık izleme verisi alınabilecekken hâlâ birkaç bin hanedeki cihazlara bağlı kalınması, ölçüm teknolojisinin çağın gerisinde kaldığını düşündürüyor.

Reyting meselesi, buz dağının görünen kısmı. Asıl sorun derinde. Türkiye'de medya yatırımlarının yaklaşık yüzde 75'i dijital mecralara gidiyor. Televizyonun payı yüzde 18'lerde. Bu oran 10 yıl önce yüzde 50'nin üzerindeydi. Basılı mecrayı hiç söylemiyorum. Geleneksel millî mecraların varlığı tehdit altında.

TİAK Başkanı Hacı Ali Türkarslan'ın geçenlerde bir röportajını okudum. "Türkiye'de kişi başına günlük TV izleme süresi 3 saat 38 dakika ile dünya ortalamasının çok üzerinde. 15-34 yaş grubundaki genç yetişkinlerin günlük ortalama TV izleme süresi 2 saat 29 dakika. Dünya geneliyle kıyaslandığında anlamlı bir düşüş yok. Dizi içerikleri toplam izlenmelerin %40'ını oluşturuyor" diyor. Yani televizyonun artık geçtiğini düşünmüyor. Hatta reklam verene "Sosyal medyaya değil televizyona yatırım yapın" tavsiyesinde bulunuyor.

Reyting tartışması nereye varır bilinmez ama reklam pastasındaki pay düştükçe bölüşüm kavgasının artacağı kesin.

Şu kanuna da el atın!

Fon vurgunu Türkiye'yi şeffaflık, kurumsal denetim ve kritik kurumların başına getirilecek kişilerin güvenilirliği gibi pek çok konudaki derin zaaflarla yüzleştirdi.

Bu süreçte, dört yıl önce kanunlarımıza giren "halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma" suçunun da ne kadar mağduriyetlere yol açabileceği belirgin hâle geldi. Birçok gazeteci söz konusu suç çerçevesinde tutuklu bulunuyor.

Dünyada en çok yalan haber üretilen ülkelerden biri Türkiye. Bazılarının bu işi meslek hâline getirdiği vakıa. Onun için dezenformasyonla mücadele millî güvenlik meselesi. Ona itirazımız yok.

Fakat kanun, basının üstünde "Demokles'in kılıcı gibi" sallanıyor. Ucunun nereye ve kime dokunacağı belli değil.

Sorunun varlığını kabul eden Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, Adalet Bakanlığı ile görüştüklerini ve hukuki düzenleme seçeneklerini değerlendirdiklerini açıkladı.