Dün yazımın sonunda;18.10.2026 01:32

Unuttuğumuz ve kaybolan deniz yollarımızı yazacağımı söylemiştim. Sarayburnu'ndan kalkıp Antalya'ya kadar liman liman, belde belde giden yolcu gemilerimiz.

İzmir-Bodrum arası mehtap eşliğinde yemekli seyirler. Sabah erken İzmir'in tarihçi-edebiyatçı kalemi değerli dostum Yaşar Aksoy aradı...

Yine İzmir'den... Yine Attilâ İlhan'dan... Yine Pasaport İskelesi'ndeki günlerimizden.... Okuduğumuz şiirlerden ve Yaşar'ın son kitapları Dario Moreno'dan...

Ve 'Bodrum'un gizli tarihi'nden konuştuk. Yaşar'la yolcu vapurlarımızı ve limanlarımızı andık.

İkimiz de iyi biliyorduk ki; Limanlar maceralara, şiirlere, uygarlıklara açılan kapılardır.

Amin Maalouf'un limanları gibi. Bizim de liman hikâyelerimiz vardı.

Biraz romantik bir giriş oldu ama;

Konu Sarayburnu'ndan kalkıp Çanakkale, İzmir üzerinden Ege'nin en güzel limanlarına, kıyı beldelerine uğrayıp Bodrum'a ve hatta Fethiye'ye kadar gelen yolcu vapurlarımız olunca...

Kaybettiğimiz bu muhteşem yolculuk başka nasıl anlatılabilirdi ki...

İŞTE 1930 VAKİT GAZETESİ İLANI VE O YOLCULUĞUN HARİTASI

Bu unutulmuş deniz yolculuklarını hatırlatan yazım üzerine o kadar çok mesaj alıyorum ki...

Aynı eksikliği ve kaygıları hisseden bir okurum göndermiş.

"20 Ekim 1930 tarihli Vakit Gazetesi'ndeki Anafarta Vapuru'nun ilanı."
Vapur İstanbul'dan kalkıyor, Antalya'ya kadar liman liman yolcu taşıyor.

Bir başka okurum Yüksel Çetiner yazmış:

"Fatih Bey; eski yıllarda Sarayburnu'ndan akşama doğru kalkan arabalı vapur, izleyen günün öğlen saatleri civarında Bodrum'a ulaşır idi.

İzleyen yıllarda İzmir, son liman oldu. Bilet bulmak zordu, eşin dostun katkısıyla kullanabilir olduk. Her halûkarda, gece kaptan Ahmet Bey'in liderliğinde, danslı yemekler olur idi. Deniz yolu keyfini yaşamış yolcular olarak arabalarımıza biner, daha güneydeki yazlık mahallere doğru yola çıkardık. Ayrıntı uzun, ekran küçük, zaman dar, geçiyorum. Şimdi bir uzun tatil gününün başında, Bodrum'a bir günde 100.000 araba girdiği söylenir oldu. Ege, Güneybatı Ege ve Batı Akdeniz yüz binlerce araba trafiği, binlerce ölümlü kaza..."

Sayın Çetiner özetle diyor ki:

"Bu deniz yolları çalışsa, karayollarında bu kazalar olur mu"

YIL 1951 İSTANBUL'DAN MERSİN'E

Bir başka okurumdan; 25 Nisan 1951 tarihli Anadolu Gazetesi ilanı. Devlet Deniz Yolları "İskenderun Hattı Yaz Programı": İstanbul-Tekirdağ-Gelibolu-Çanakkale- İzmir- Çeşme -Küllük/Güllük- Bodrum- Datça- Marmaris-Dalyan-Fethiye-Kalkan- Kaş-Finike-Antalya-Alanya-Anamur-Kilindire-Mersin-İskenderun.

Bakar mısınız şu rotaya!

Bugün bu harika rotaya bir de Kıbrıs eklenmez mi

İşte anlatmak istediğim de bu.

Yolcu vapurlarımızı,

Denizlerimizi,

Limanlarımızı,

Kıyılarımızın yollarını kaybettik.

Dahası;

Yolcular bitince, o limanlardaki, beldelerdeki hareket de bitti. Hikâyeler azaldı. O harika limanların yerlerini pahalı marinalar ve balıkçı barınakları aldı.

Bugün Kaş ya da Kalkan'a kaç yolcu gemisi gelir