Macaristan dersleri

Macaristan'da 16 yıllık otoriter iktidar seçim sandığında yıkıldı—peki Trump'ın destek çabası neden ters tepti?

Özet Bu özet koseyazarioku.com tarafından üretilmiştir

Yazar, Macaristan seçimlerinde Viktor Orban'ın kaybetmesini demokrasinin zaferi olarak değerlendiriyor çünkü "illiberal demokrasi" adı altında kurulan otoriter sisteme karşı halk direniş gösterdi. Temel argümanı, ABD Başkanı Trump'ın Orban'a verdiği güçlü desteğin aksine seçmenlerin adalet ve hukukun üstünlüğü için tercih yaptığı yönünde—peki bu "direniş" sadece kişilere karşı mı yoksa sistemlere karşı gerçek bir muhalefet mi?

Seçim sandıkları "köşeli" olsalar da her zaman için sürprizlerle doludur. Seçimler öncesinde "kesin kazanacak" diye düşünülen lider ya da partilerin kaybettiği, buna karşılık "kaybedecek" denilen parti ya da liderlerin kazandıklarına çok defa şahit olunmuştur.

12 Nisan 2026 tarihinde Macaristan'da neticesi sürpriz olan bir seçim yapıldı. Gerçi seçimleri kimin kazanacağı büyük ölçüde tahmin ediliyordu, ancak "kaybeden"in iktidarı devretmemek için işleri ağırdan alabileceği de yapılan yorumlar arasındaydı. Ancak netice böyle olmadı ve kaybeden daha resmî sonuçlar ilân edilmeden kaybettiğini kabul etti ve kazanan liderin yolunu açtı.

Haber bültenlerine yansıdığı kadarıyla seçimlere rekor katılımın dikkat çekmiş. Seçim neticeleri hem Macaristan iç politikasında hem de uluslararası arenada yakından takip edilmiş. Uzun süredir ülkeyi yöneten Viktor Orban, 16 yıl sonra iktidarı kaybetti. Seçimler, yalnızca bir lider değişimini değil, aynı zamanda ülkenin siyasî tercihlerinin de yeniden şekillendireceği yorumlarının yapılmasına yol açtı.

Hatırlanacağı üzere 16 yıldır Macaristan'ı idare eden Viktor Orban, Avrupa Birliği içinde olduğu halde "AB politikalarına karşı" bir siyasetçi olarak tanınıyordu. Bir başka önemli nokta da ABD Başkanı Donald Trump'ın Orban'ı açıkça desteklemesiydi. Öyle ki seçimleri kazansın diye ABD'li idareciler mitinglere katılıp destek konuşmaları dahi yapmıştı. Kim bilir, belki de bu "destek" tepki gördü ve Orban'ın kaybetmesine vesile oldu.

Macaristan seçim sonuçlarına göre muhalefet lideri Peter Magyar'ın partisi Tisza, parlamentoda açık ara üstünlük sağlamış durumda. Tisza Partisi 138 sandalye kazanırken, Fidesz (Viktor Orban'ın partisi) 55 sandalye ancak alabilmiş. Ayrıca 93 seçim bölgesinde zafer Tisza'nın olurken, Fidesz yalnızca 13 bölgede ipi göğüslemiş.

Yapılan yorumlara göre Orban, 2010'dan beri Macaristan'ı Avrupa Parlamentosu'nun "seçimli otokrasi" ile yönetilen "melez bir rejim" olarak tanımladığı bir yapıya dönüştürmüş durumdaydı. Kendi icadı olan bu sistemi "illiberal demokrasi" ve "özgür Hristiyanlık" olarak adlandırıyormuş. Trump, Orban'ın yeniden kazanması halinde ABD'nin "ekonomik gücünü" Macaristan'a yönlendireceğine söz vermişti ama Macaristan seçmeni bu sözleri ciddiye almadı ya da "Gölge etme, başka ihsan istemez" demiş oldu.