Maddî ve manevî çeşitli sıkıntılara rağmen Ramazan Bayramının manevî havası bütün dünyayı etkisi altına aldı diyebiliriz.

Dünyanın değişik yerlerinden gelen güzel bayram haberleri, istikbal bakımından ümitvar olmak gerektiğini bir defa daha tasdik etmiş oldu.

Tabiî ki sıkıntılara rağmen asıl coşku İslâm ülkelerinde yaşandı. Ancak İslâm ülkelerinde ve Müslüman beldelerde camilerin dolması eşyanın tabiatı gereğidir. Asıl dikkat çeken nokta, çoğunluğu gayr-i müslim olan "yabancı" ülkelerde yaşanan bayram coşkusudur. oğu Avrupa ülkesinde camiler dolup taşmış, bazı yerlerde de bayram namazları stadyumlarda ya da meydanlarda kılınmıştır. Bu tablo "İstikbal İslâmındır" müjdesini imzalayan bir hadise değil midir

Dış dünyadan gelen güzel bayram haberlerini özetlemeye çalışalım:

Arnavutluk'ta bu bayram da merkezî program, geleneksel olarak başkent Tiran'daki İskender Bey Meydanı'nda binlerce Müslümanın katılımıyla icra edildi.

Bosna Hersek'in başşehri Saraybosna'da ise yüzlerce kişi tarihî Osmanlı çarşısı Başçarşı'daki Gazi Hüsrev Bey Camii'nde bayram namazını kılmak için buluştu. Bosna Hersek İslâm Birliği Başkanı Husein Kavazovic, namazı kıldırdıktan sonra verdiği hutbede, dünyadaki sıkıntılara değinerek, Müslümanların birlik olması gerektiğini söyledi. Öte yandan, Zenica, Mostar ve Srebrenitsa'daki camilerde de bayram namazı coşkusu yaşandı.

Kosova'da ise merkezî tören başkent Priştine'deki Fatih Sultan Mehmet Camii'nde gerçekleşti. Ülkenin güneyindeki Prizren şehrinde de Müslümanlar, Sinan Paşa Camii'nin yanı sıra şehirdeki diğer camileri doldurdu.

Sırbistan'ın başkenti Belgrad'daki Müslümanlar, şehirdeki tek cami olan Bayraklı Camii'nde bayram namazı için buluştu. Sırbistan'da Boşnak nüfusun yoğun yaşadığı Sancak bölgesindeki camilerde de Ramazan Bayramı coşkuyla karşılandı. Karadağ'ın başkenti Podgoritsa ve diğer şehirlerde de tüm camilerde bayram namazı kılındı.

Bulgaristan genelinde sabah saatlerinde bayram namazı dolayısıyla camiler doldu taştı. Başkent Sofya'daki Müslümanlar, ibadete açık tek cami olan Kadı Seyfullah Efendi Camii'nde bir araya geldi. "Banyabaşı" adı ile bilinen caminin kapasitesinin yetersiz olması sebebiyle cemaatin büyük bölümü namazını caminin önündeki kaldırımlarda kıldı.

Tiflis'te yaşayan, ülkenin farklı bölgelerinden ya da yurt dışından turist olarak gelen Müslümanlar, Ramazan Bayramı namazı dolayısıyla çift mihraplı Tiflis Cuma Camii'ni doldurdu. Kalabalık dolayısıyla camide yer bulamayan çok sayıda kişi, namazını caminin önündeki sokağa serdikleri seccadelerin üzerinde kıldı.