Bildiğimiz dünyanın çok hızlı değiştiğini, küresel sistemdeki krizlerin artık yönetilebilir olmaktan çıktığını, yapısal sorunlara dönüştüğünü epeydir konuşuyoruz.

Cumhurbaşkanı Erdoğan geçen hafta "Eskinin ölmekte olduğu, yeninin ise henüz doğmadığı" sancılı bir geçiş döneminden bahsetmişti hatta.

Yeni dünyanın -eskisinden farklı olarak- daha adil, daha eşitlikçi ve daha kardeşçe olması, bunun için hukuki bir zemin aranması kimseye ütopik gelmesin. "Daha adil bir dünya mümkün" çünkü.

Tam da bu nedenle başlıkta kullandığım "cesur yeni dünya" tamlaması Aldous Huxley'ın meşhur distopik romanına atıf yapmıyor. Bilakis dünyanın ve insanlığın romanda tasvir edilene benzer bir yere gitmemesi, mevcut adaletsizlikleri, kalpsizlikleri ve krizleri gidermek için harekete geçenleri kastediyor.

KİRLETTİLER, SÖMÜRDÜLER, GELMEDİLER

Halihazırda dünyayı en çok kirleten ülkeler Çin ve Hindistan olmasına rağmen mevcut durumun müsebbibi onlar değil.

Sanayileşmeyi ve kapitalizmi icat edenler.

Kirlenmenin, küresel ısınmanın, dünyanın karnının deşilmesinden buzulların çözülmesine ve ormanların yanmasına kadar tüm bozulmaların arkasında "batı" diye özetleyebileceğimiz Avrupa ve Amerika var özetle. Namı diğer sömürgeci "beyaz adam".

Ama bakıyoruz Antalya'daki "aile fotoğrafında" beyaz adam yok.

"Kara derililer", "sarı derililer", "kızıl derililer", "çekik gözlüler", "teni güneşte kavrulanlar" var.

Liderler zirvesinin ilk gününe Fransa, İspanya, İtalya, Almanya, Danimarka, İrlanda, İsveç ve Hollanda devlet-hükümet başkanı seviyesinde katılmadı. Bazıları resmi açıklama yaptı bazıları yapmadı. Genel gerekçe ajandaların çakışması. Bir de İrlanda'da yapılacak bir AB zirvesi var.

Ama hükümet yetkililerini ve müzakere heyetlerini gönderdiler. Kıtayı temsil amacıyla Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen geldi resmi olarak.

ABD Trump'ın ilk başkanlık döneminde taraf olmaktan çıktı zaten İklim sözleşmesinden.

Velhasıl yerküreyi en çok kirletenler, deşerek, bozarak, ortak kaynaklardan çalarak zenginleşenler hasarı gidermek, "iklim kıyametini" durdurmak için yapılan büyük organizasyonda -lider düzeyinde- yoklar.

Eski dünya düzeninin bozulduğunu biliyorduk zaten. Uluslararası hukukun çifte standartlar üzerine kurulduğunu, uluslararası kurumların işlemediğini görüyorduk.

Cumhurbaşkanı Erdoğan BM kürsüsünden "dünya 5'ten büyüktür" dediği günden bu yana dipten gelen adalet dalgası büyüdü.

Herkes adil ve eşit bir dünyada yaşamak istiyor. Fransa kaç asırdır sömürdüğü Afrika ülkelerinden kovulduğunda her şey daha anlaşılır oldu.

Erdoğan'ın ve çağrısının çekim merkezi olduğu aşikar. Gazze için sesini çıkaran, adaletsizliğe başkaldıran Brezilya Devlet Başkanı Lula'ya gösterilen alaka da bunun bir göstergesi.

İKLİM ADALETİ ADALETE DAHİL

Havalar ısındıkça buzullar eriyor, sular yükseliyor; okyanus ortasındaki bazı adalar, deniz kıyısındaki güzelim şehirler yok olma riskiyle boğuşuyor diye dertlenirken bazı kuzey ülkeleri yeni ticaret yolları açılıyor, donmuş toprakların altından ne cevherler çıkacak diye de elini ovuşturuyor.

Rusya mesela. Kuzey deniz hattını Asya ve Avrupa arasında mevcut rotalardan daha ekonomik, daha kısa ve hızlı bir lojistik koridoru olarak görüyor. Felaketler bazı ülkeler için fırsat demek.

ABD'nin Alaska'yı Rusya'dan satın almasının arkasında böylesi bir yatırım hedefi olduğu kesin de Trump'ın Kanada'ya "Gel, 51. eyaletimiz ol" demesi de geleceği görmesiyle alakalı olsa gerek.

Fakat... Okyanusun ortasındaki adalardan gelenler, deniz seviyesi yükselince evleri, mezarları sular altında kalanlar, Pasifik ülkeleri yok oluş riskiyle burun buruna. Toprakları çölleşen, suyun altında kalanlar, nehirleri gölleri kuruyanlar, ormanları yananlar...

İklim nedeniyle mülteci konumuna düşenler.