İklim krizini hâlâ "gelecek kuşakların sorunu" sananları acı bir sürpriz bekliyor. Okyanusların suları ısınıyor, bir Süper El Nino olasılığı hızla artıyor.

El Nino, Pasifik Okyanusu'nda her 2-7 yılda bir gerçekleşen, 9-12 ay süren rüzgârların yavaşlamasına bağlı doğal bir iklim olayı. Kayıtlar başladığından bu yana, beş Süper El Nino yaşanmış: 1877-78 yıllarında yaygın kuraklıklar 50 milyondan fazla ölüme yol açmış; 2023-2024'teki de kayıtlardaki en güçlü El Nino, rekor sıcak dalgalarına yol açmış.

El Nino, Avustralya'ya, Güneydoğu Asya'ya kuraklık, Güney Amerika'ya aşırı yağışlar, su baskınları, Afrika'da bölgesine göre aşırı yağışlar ve kuraklık, getiriyor. Afrika tarımı iklim koşullarına çok bağımlı olduğundan sık sık gıda krizleri patlak veriyor. El Nino Türkiye'yi de en çok Akdeniz havzasında etkiliyor: Aşırı sıcaklık, kuraklık ve orman yangınları riski artıyor. Bunlara karşılık Kuzey Yarımküre'de kışlar görece ılık geçiyor. Küresel ısınma söz konusu olduğunda El Nino ateşe benzin döküyor, buna karşılık küresel ısınma El Nino etkisini büyütüyor: Süper El Nino. Aşırı sıcak dalgaları, yangınlar, aşırı yağmurlar, su baskınları, dolayısıyla gıda krizleri 2026-2028 döneminde etkili olacak. Körfez savaşı bu krizleri daha da ağırlaştıracak. Ayrıca hacca gidecek olanları 45°C+ sıcaklıklar, kırsalda çalışanları hızla artmaya başlayan kene nüfusu bekliyor. Zehirli yılanlar da kuzeye göç etmeye başlıyor.

AB'nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi, tropikal Pasifik'teki sıcaklıkların El Nino koşullarına geçişe işaret ettiğini doğruladı. ABD'nin NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration) ajansı bu yılın yaz-sonbaharında El Nino'nun geri dönme olasılığını yüzde 61 olarak hesaplıyordu; WMO (Dünya Meteoroloji Örgütü) geçen hafta yaptığı açıklamada, bu olasılığı yüzde 80 olarak saptıyor, yılsonuna doğru yüzde 90'a yükselmesini bekliyor.

El Nino, hatta bir Süper El Nino beklentilerinin arkasında bu yıl okyanus sularında yüzey sıcaklığının yıllık ortalamalarının 6°C üzerine çıkması var. Deniz sıcaklığı normalin yalnızca 1-2°C üzerine çıktığında mercanlar stres altına giriyor, ağarıyor. Deniz türlerinin yaklaşık dörtte birine yaşam alanı sağlayan resiflerin kaybı binlerce türü etkiliyor. Denizler ölüyor!

Bu felaket olasılığının ilk işaretlerini El Nino'yu görece ılımlı yaşaması bekleyen bölgelerden Birleşik Krallık'ta gördük. Londra botanik bahçesi Kew Gardens'da sıcaklık mayıs sonunda 35.1°C ile bu ayın tarihsel rekorunu 2°C aşarak geride bıraktı. Fransa'nın güneybatısında termometreler 37.1°C'yi gördü; İspanya'da 40°C'ye ulaştı. Bunların hepsi baharın son ayında yaşandı.

Dahası daha anormal bir durum var: "İklim kamçısı". Mayıs başında İngiltere'de sıcaklıklar kuzey kutbu soğuğu etkisiyle 2-4 dereceye düşmüştü, 10-15 gün içinde, kimi bölgelerde bir haftada sıcaklıklar 18-20°C birden fırladı. Aynı dönemde Türkiye'de de bazı bölgelerde don riskinden söz edilirken sıcaklıklar aniden 30°C'ye çıktı. İklim sistemi bozuldukça bu dalgalanmalar sertleşiyor.