Demokratik sistemleri öldüren "adamlar" iktidarda kalmaya devam etmek için genelde tankları değil "sandık mühendisliğini" tercih ediyorlar ama bir yere kadar! Pazar günü, Macaristan seçimleri bu bağlamda önemli bir deney olacak.

16 yıl önce bir kapitalist demokrasinin içeriden nasıl yıkılabileceğini bir kez de Orban gösterdi. Anayasa mahkemesini, yüksek yargı kurulunu kendi adamlarıyla doldurarak yargı bağımsızlığını ortadan kaldırdı, medyanın yüzde 80'ini partisine bağladı. Demokrasi lafını terk etmek istemediği için "süreç olarak faşizmin" adı da "illiberal demokrasi" oldu. Şimdi, Orban ilk kez seçimi kaybetme olasılığı ile yüz yüze. Macaristan seçimleri de otoriter bir sistemin çözülme noktasında nasıl tepki verdiğini görmeye yardımcı olacak "bir laboratuvara" dönüşüyor.

Orban'ın rakibi Magyar, Orban'ın partisi Fidesz'in içinden çıkmış bir isim; Orban rejiminin çürümesini sosyal medyada anlatmasını biliyor. Anketler, 30 yaş altı seçmenlerin yüzde 65'inin Orban'a karşı oy kullanmaya hazırlandığını gösteriyor: Orban rejimi demografik meşruiyetini de yitirmiş!

Diğer taraftan Orban'ın arkasında yalnızca rejim, kendi parti örgütü yok. Putin ve Trump da var. Washington Post'un haberine göre Rus istihbaratı Orban'ın popülaritesini artırmak için suikast senaryosu üretmeyi bile tartışmış. Kremlin bağlantılı dezenformasyon ağları Magyar aleyhine içerik üretiyor. Öte yandan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Budapeşte'ye gitti; Dışişleri Bakanı Rubio da daha önce Orban'a "Sizin başarınız bizim başarımız" demişti, Trump Orban için "harika adam" diyor. Bu Trump-Putin ortaklığı tesadüf değil: Orban, 10 yıldır, Kremlin'in söylemini MAGA'ya taşıyan bir aracı gibiydi. "Project 2025" ondan esinlendi.

Orban bu seçimi kaybedebilir mi Teorik olarak evet. Ama bu çok kritik bir soruyu ortadan kaldırmıyor: Ya Orban sandıktan çıkacak sonucu tanımazsa Orban, son haftalarda Sırbistan sınırında patlayıcı bulunduğunu açıkladı, acil güvenlik toplantısı topladı; muhalefet, bağımsız analistler bunu seçimlerde bir korku atmosferi üretmek için kurgulanmış bir "sahte bayrak operasyonu" olarak nitelendirdi. Rejim köşeye sıkışmış durumda. Köşeye sıkışmış rejimler beklenmedik hamleler yapabilirler.

Muhalefet seçimleri kazansa bile kurulu rejimi değiştirmek kolay olmuyor. Avrupa'nın liberalleri 2023 Polonya'da Tusk seçimleri kazandığında, bunu "popülizme karşı demokrasinin zaferi" olarak nitelemişlerdi. Sekiz yıllık PiS hükümeti gitti ama Tusk hükümeti, her adımda Cumhurbaşkanı Duda'nın atadığı yargıçlara çarptı. Anayasa mahkemesi "reformları" defalarca bloke etti. PiS yandaşı devlet medyası kapatılmak istendiğinde hukuki kriz çıktı. Duda parlamentodan geçen yasaları veto etmeye devam etti. Seçim kazanılmıştı ama anahtarlar hâlâ "eski rejimin" elindeydi.