Son aylarda, yapay zekâ ajanlarının, önce birbirlerini bulup sonra örgütlenerek test alanının dışına kaçabilmesi adeta bir panik yarattı. YZ'nin yakın zamanda insanlığı yok edecek kapasiteye ulaşacağına hatta belki de ulaştığına ilişkin, hiç hız kesmeden yoğunlaşmaya devam eden tartışmalar da aklıma Fredric Jameson'u getirdi.

Jameson 1994 tarihli The Seeds of Time kitabının giriş bölümünde "Bugün, dünyanın ve doğanın bütünüyle çöküşünü hayal etmeyi, geç kapitalizmin çöküşünü hayal etmekten daha kolay buluyoruz" diyordu. Jameson bu saptamasını, "Bunu şimdi yeniden formüle edebiliriz: kapitalizmi, dünyanın sonuyla birlikte hayal etme girişimine tanık oluyoruz." ("Future City" New Left Review 2003/11) biçiminde geliştirdi. Kapitalizmin sonu ile dünyanın sonu aynı şey.

Bu son tartışmalar da ısrarla YZ'nin insanlığı yok etme olasılığı ile spekülatif senaryolar birbirleriyle yarışıyor. Halbuki çok acil ve somut bir sorun daha var: YZ şirketleri, kapitalizmin tarihinin en büyük finansal balonlarından birini yaratıyor. Birinci senaryolar akla Terminator filmini getiriyor. İkincisi ise 2008 krizini tetikleyen gerçek olayları. Sakın bu panik yaratan senaryolar (uydurmadır demiyorum), başka çok daha acil, kapitalizme ilişkin bir şeyi mi gizliyor

Şu sayılar o "şey" hakkında bize bir fikir verebilir; ABD'de son dönemdeki yeni kurumsal tahvil ihraçlarının yüzde 15 - yüzde 20'si doğrudan "Muhteşem 7" olarak adlandırılan en büyük teknoloji şirketleri ve bunlara bağlı altyapı projeleri tarafından gerçekleştirilmiş. "Muhteşem 7"nin S&P 500 (500 şirket) içindeki ağırlığı: yüzde 33-34, Nasdaq 100 içindeki ağırlığı da yüzde 40- 44 bandında seyrediyor.

"Muhteşem 7" üzerine yapılmış az sayıda araştırma, bunların kanıtlanmış verimlilik artışlarından çok gelecekte elde edecekleri gelir beklentileri üzerinden değerlendirildiklerini gösteriyor. "Muhteşem 7", veri merkezlerine, çiplere ve hesaplama kapasitesine trilyon dolarlık yatırımlar planlıyor. OpenAI ve Anthropic gibi şirketler ise modellerini eğitmek ve çalıştırmak için milyarlarca dolar harcıyorlar. Bütün bu harcamaların karşılığında ortaya çıkacak gelirlere, verimlilik artışlarına ilişkin beklentilerin kaderi ise belirsiz.

YZ belirli görevlerde önemli sonuçlar elde edebiliyor. Ancak bu sonuçların ekonominin genelinde verimlilik artışı yarattığına ilişkin ortada henüz bir veri yok. Şirketlerin yapay zekâya ayırdığı sermaye ile bu sermayenin getireceği kâr arasındaki açık büyürken finansal sistemin taşıdığı riskler, kimi analistlere göre bir "finansal balon" büyüyor.

2008 krizinde gelecekteki gelir beklentileri üzerine kurulmuş finansal varlıkların, gerçek ekonomik koşullarla karşılaşınca hızla eridiğine tanık olmuştuk. Böylece kredi piyasasında ortaya çıkan tıkanma