2024'te en 'büyük tehlike'

Yeni yıla girerken kötümser değerlendirmeler yapıyordum. Ancak benden daha kötümser olanlar da var: Jeopolitik alanında çalışan etkili düşünce kuruluşlarından Eurasia Group'un başkanı Ian Bremmer, 2024 yılını "Annus horribilis" (berbat bir yıl), "Yılların Voldemort'u" (Harry Potter), "adı ağza alınamaz yıl" olarak tanımlıyor, "Bu, meslek hayatım boyunca gördüğüm en tehlikeli ve belirsizliklerle dolu yıl" diyor.

Ian Bremmer üç alanda "işlerin" (Batı merkezli düzen açısından) iyi gitmediğini düşünüyor. Ukrayna-Rusya savaşı, İsrail-Hamas savaşı ve ABD'nin "kendisiyle savaşı". Batı'nın Ukrayna konusuna ilgisi iyice azaldı, Rusya savaş alanında inisiyatifi ele geçirdi. Bu yıl büyük olasılıkla bir paylaşım olacak. İsrail-Hamas savaşı, bölge ülkeleri istemese de yayılma eğilimi gösteriyor. İran destekli Husiler ile Irak ve Suriye'deki milis gruplarının eylemleri yayılma riskini artırıyor. Bremmer'in makalesinden hemen sonra ABD ve İngiltere, Yemen'de Husileri bombaladılar. Kimi analistler "Sahada ayak izi -doğrudan karadan müdahale- gerekiyor" demeye başladılar.

Ancak Bremmer'e göre en büyük risk ABD 2024 başkanlık seçimlerinden kaynaklanıyor: ABD'nin ekonomisi, askeri makinesi rakipsiz ama siyasi sistemi artık işlemiyor. Seçimleri kim kazanırsa kazansın, kaybeden sonuçları sorgulayacak. ABD'de demokrasiyi 150 yıldır ilk kez sarsan kutuplaşma, ülkenin küresel çapta inanılırlığını zayıflatıyor. Eğer Trump kazanırsa, ABD'nin uluslararası ilişkileri, NATO, küresel ısınma, Çin ile rekabet alanlarında giderek daha da bozulacak. Ek olarak ülkede, kimi analistlerin "iç savaş ortamı", benim de "süreç olarak faşizm" kavramıyla betimlediğim "karanlık" daha da koyulaşacak. Peki Trump'ın kazanma olasılığı var mı

'DURDURAMAZSIN GELMEKTE OLANI!'

"Durduramazsın gelmekte olanı" ("No country for old man") kötümserliği ABD başkanlık seçimlerinin gerçeğini çok güzel özetliyor. Cumhuriyetçi Parti'nin (GOP) başkan adayını belirleyen önseçimlerin ilki pazartesi günü Iowa'da yapıldı. Trump oyların yüzde 51'ini aldı; DeSantis ve Haley, yüzde 21 ve yüzde 19'da kaldılar. Iowa, demografik olarak GOP seçmenini çok iyi temsil ettiğinden Joe Biden, "GOP'un adayı Trump olacak" dedi.

Iowa önseçimi sırasında yayımlanan biri CBS News diğeri ABC News-Ipsos tarafından gerçekleştirilmiş iki kamuoyu yoklamasının bulguları Biden'in saptamasını destekliyor. Trump'ın kazanma şansının ne kadar yüksek olduğunu gösteriyor hem de bu olasılığa bağlı risklerin ne kadar büyük olduğunu.

CBS News anketinde GOP seçmeni "Kimin başkan adayı olmasını istersiniz" sorusuna yüzde 69 Trump demiş. İkinci sırada, yüzde 14 ile DeSantis geliyor. Aynı seçmen "Biden'ı kim yenebilir" sorusuna yüzde 70 ile Trump demiş, DeSantis diyenler yüzde 37. GOP seçmeninin yüzde 81'i Trump'ın