Bugün 10 Kasım. Yazıma Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü aramızdan ayrılışının 88. yılında saygı, minnet ve özlemle anarak başlamak istiyorum.

COP31 dün Antalya'da başladı. İklimi, suyu, enerjiyi konuşuyoruz. Diyarbakır'da Dicle Elektrik Genel Müdürü Yaşar Arvas ile buluştum. Yatırımları ve kaçak elektriği konuştuk. Arvas'a göre, bölgede sulama yapan yaklaşık 100 bin çiftçinin 35 bini büyük ölçekli kullanıcı. Bu grubun yaklaşık yüzde 80'i kaçak elektrik kullanıyor. Faturasını ödeyen çiftçiyle kaçak kullananı aynı kefeye koyamayız. Ancak kayıt dışı tüketimi de görmezden gelmek gerekiyor.

Arvas'ın anlattıklarından bir örnekle deva ediyorum: 800 metre derinlikten sulama suyu çeken pompalar ve ahırları ısıtan sistemler için bir mahalleyi besleyecek güçte trafolar kurulmuş. Bu sistemlerde kaçak elektrik kullanıldığını söylüyor. İşin su tarafı da var. Kuraklıkta yer altı suyu azalıyor. Aşırı çekim bu düşüşü hızlandırıyor.

Şirketin verilerine göre, Haziran 2013'teki özelleştirme sırasında yüzde 76 olan kayıp kaçak oranı, 2025 sonunda yüzde 35'e inmiş. Genel Müdür'ün verdiği bilgiye göre, Mardin, yüzde 40'lar düzeyindeki kayıp kaçak oranıyla 6 il arasında ilk sırada. Ardından Şırnak geliyor. Bölgedeki 2 buçuk milyon abonenin 1 buçuk milyonunu kapsayan dönüşüm tamamlanmış. Bu alanlarda oran yüzde 14'e düşmüş.

Sohbet Şanlıurfa'ya da geldi. Hızla büyüyen kentte altyapıyı yapılaşmaya yetiştirmek zor. Arvas, bölgenin geçmişte ihmal edildiğini düşünüyor. Son iki yıldır kırsaldaki dönüşüme ağırlık vermişler. İlçedeki hizmeti gören vatandaş, köyünde de aynı kaliteyi istiyor. Bu onun hakkı.

Dicle Elektrik, kendi mühendislerinin geliştirdiği sayaçları yaklaşık 10 yıldır kullanıyor. Sayaç verileri uzaktan okunabiliyor, elektrik açılıp kapatılabiliyor. Sistem kırsala da yayılıyor.

Özelleştirme döneminde 20 milyar kilovatsaat olan yıllık tüketim bugün 22 milyar civarında. Şirket, bu çalışmalar yapılmasaydı tüketimin 40 milyar kilovatsaate ulaşacağını hesaplıyor. Buna göre yılda 17-18 milyar kilovatsaat tüketimin önüne geçilmiş.

Yerin yüzlerce metre altından çekilen su da onu çıkarmak için harcanan elektrik de sınırsız değil. Şirkete düşen yatırım yapmak, hizmeti iyileştirmek. Kullanıcıya düşen tükettiği elektriğin bedelini ödemek. Kaçağın alışkanlık hâline gelmesi, onu kabul etmemizi gerektirmez.

Enerjide Balkan rotası

Antalya'daki EIF Enerji Dönüşüm Fuarı ve Kongresi'nde, Yönetim Kurulu Başkanı Murat Dilek ve sektör temsilcileriyle görüştüm. Dilek'in anlattıklarından, Türk enerji şirketlerinin yeni pazarlar ve yatırım ortaklıkları için yurt dışına yöneldiği anlaşılıyor.

EIF şimdi Balkanlar'a açılıyor. 20-21 Mayıs 2027'de Bükreş'teki Parlamento Sarayı'nda EIF Balkan Expo düzenlenecek. Ticaret Bakanlığı'nın hibe desteğiyle yapılacak fuarda Türk enerji şirketleri Balkan pazarındaki firmalarla bir araya gelecek.