Vatandaş evinde kâğıdı, camı, plastiği ayırıyor. Sonra bunların toplama sırasında yeniden karıştığını görürse ne olur Malzemeyle birlikte güvenini de kaybederiz.

Türkiye, 9-20 Kasım'da Antalya'da Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'na ev sahipliği yapacak. Belediyelerimizin orada anlatacağı her örneğin arkasında, günlük hayatta işleyen bir hizmet bulunmalı.

Sıfır atık, çöpün toplandığı anda başlamıyor. Önce atığın oluşmasını önlemek, tüketimi azaltmak, kullanılabilecek eşyayı yeniden değerlendirmek gerekiyor. Ardından kaynağında ayrıştırma, ayrı toplama ve geri kazanım geliyor. Yeniden kullanım ve geri dönüşüm, yeni ham madde ve enerji ihtiyacını azaltarak iklim mücadelesine katkı sağlıyor.

Belediyenin başarısını yalnızca topladığı atığın ağırlığıyla ölçemeyiz. Ne kadar atığı önlediğini, topladığının ne kadarının gerçekten geri kazanıldığını da bilmeliyiz.

Önce kendi kapımız

Kamuda sıfır atığı özellikle önemsiyorum. Çünkü kullanılan kaynaklarda hepimizin hakkı var. Broşürler, faaliyet kitapçıkları... Ne kadarı okunuyor Depolarda açılmadan eskiyen kolilerde ne kadar kamu parası bekliyor

Gereksiz baskıdan acilen vazgeçilmeli. Dijital kanallar etkin kullanılabilir. Basılı yayınların sayısı, gerçek ihtiyaca göre belirlenebilir.

Satın almada da ilk soru belli: Gerçekten ihtiyaç var mı Depoda ne olduğu bilinmeden sipariş vermenin anlamı yok. Masa tamir edilebilir mi, bilgisayar başka bir birimde kullanılabilir mi

Motor neden çalışıyor

Bir kamu binasının önünde araç bekliyor. İçinde kimse yok, motor çalışıyor. Makam aracı, personel servisi, çöp kamyonu, iş makinesi... Görevin gerektirmediği yerde motor boşuna çalışmamalı. Gereksiz rölanti yakıt tüketiyor, havayı kirletiyor. O depo vatandaşın parasıyla doluyor.

Araçların bakımı, yakıt tüketimi ve kaç kilometre yol yaptığı takip edilmeli. Çöp toplarken mahallenin ihtiyacı ve konteynerlerin doluluk durumu da hesaba katılabilir.

Boşa akan musluğu kapatmak, gereksiz yanan ışığı söndürmek aynı kaynak koruma anlayışının parçası. Boş odanın kliması, açık pencerenin altındaki kalorifer, geciktirilen su kaçağı bütçeye yük oluyor.

Parklar hava şartlarına göre sulanabilir, uygun yerlerde yağmur suyu değerlendirilebilir. Peyzajda bitkinin su ve bakım ihtiyacı da düşünülmeli.

Dünyada nasıl oluyor

İtalya'nın Milano kentinde atıklar evde ayrılıyor, binanın uygun kutu ve torbalarında biriktiriliyor. Ekipler, adrese ve atık türüne göre belirlenen günlerde geliyor. Toplama rehberinde kalan çöpler için şeffaf torba isteniyor; görevliler torbanın içeriğini görebiliyor.

Belçika'nın Brüksel bölgesinde yemek artıkları turuncu torbayla, belirlenen gün ve saatlerde çıkarılıyor. Temizlik kuruluşuna göre ayrıştırmamak genellikle 75 avro idari para cezasına yol açıyor. Ayrıştırılmamış torbada cam ambalaj da varsa tutar 100-125 avro civarına çıkabiliyor. İhlali yetkili görevliler tespit ediyor; dosya savcılığa iletiliyor. Yaptırım, olayın koşullarına göre belirleniyor.

Azaltanın kazancı

İsviçre'nin Zürih kentinde kalan evsel çöp, resmî ücretli torbaya konuluyor. Fiyata toplama ve işleme bedelinin bir bölümü dâhil. Daha az çöp çıkaran daha az torba kullanıyor. Bu hizmet ücreti; kaçak çöp bırakmak ise yaptırıma tabi.

Güney Kore'nin başkenti Seul'de, sistemin kurulu olduğu apartmanlarda yemek artığı tartılıyor. Vatandaş kartını okuyucuya yaklaştırıyor, kutu açılıyor; ücret atığın ağırlığına göre hesaplanıyor.