Ey deveci, yuları çek!

Geçenlerde Kaside-i Bürde'nin nefis bir kaydına1 denk geldim.

Baştan sona okuyup bitirmeye muvaffak olamadığım halde bu meşhur şiirin bir kısmının şerhini okumuş, bir iki yazıma da konu edinmiştim.2 Olabildiğine duru ve sade bu ses kaydını dinlerken tekrardan manasını öğrenmeye bir iştiyak hâsıl oldu.

Bir yandan kasideyi dinleyip diğer yandan elimdeki "Tercüme ve Şerh-i Kasîde-i Bürde" nüshasından beyitleri takip ediyor, dikkatimi çeken beytin şerhini okumaya çalışıyordum. Bu yazıda, sayfaları karıştırırken denk geldiğim 105. beytin şerhini ve onun sonunda teberrüken yer almış na't-ı şerifi konu ediniyoruz...

Ankara valisi Abidin Paşa'nın 1891 tarihli bu şerhinin 105. beyti şu şekilde:

"Yâ şol kimsenin hayırlısı ki; hanesinin etrafıyla, kapısının pişgâhını sâilîn ve muhtâcîn kasd eyledi/ Ol sâilîn piyade olup süratle yürüdükleri ve bastığı yere resm ve eser bırakır kuvvetli develerin arkalarına bindikleri halde"

Nasıl Şerh de şerhe ihtiyaç duyuyor mu:)

İmam Busîrî Hazretleri, şiirinde Resul-i Kibriya'yı (asm) tavsif ederken "Kapısının önünü ve evinin etrafını dilencilerin ve muhtaçların sardığı en hayırlı kişi" diyor onun için. Öyle ki o dilenciler süratle yürüyerek yahut bastığı yerde iz bırakan kuvvetli develer üzerine binerek onun (asm) evine vâsıl olurlarmış.

Peygamberi (asm) tavsif noktasında herkesin aklına gelmeyecek bir nokta bence; evinin etrafını dilencilerin sarmış olması. Elbette burada kastedilen dilenci; ekmek ve para gibi maddiyat dilenen sûrî dilenciler değil. Bu dilencilerden maksat; peygamberi görme aşkıyla yanan ve onun şefaatini dilenen âşıklar ve seçkinler zümresidir.

"Ey kendisinin aşkıyla yollara düşülecek, kapısına gidilecek en hayırlı kişi olan Resul-i Kibriya!" Hakikaten bedî bir tavsif.

Abidin Paşa bu şerhin akabinde, elebizâde'nin3 Medine-i Münevvere seferi esnasında inşâd ettiği pek lezzetli bir na'tı teberrüken derc ediyor. Yalnız baştan uyarayım; insan bilhassa Risale-i Nur okuyorsa, okuyacağı her Osmanlıca metni anlayabilirmiş gibi bir gaflete düşebiliyor.

Bunun böyle olmadığını gelecek şiiri okuyup da hiçbir şey anlayamadığımda çok güzel tecrübe ettim. Dijital sözlükler sağolsun, şiirin manası zâhir olunca lezzeti de ortaya çıktı. Hayalen üç asır geriye giderek kendinizi elebizâde ile deve sırtında Medine-i Münevvere'ye gittikçe yaklaşan bir kervanda farz ederek okumayı unutmayın! Buyurun istifadeye:

Ey sârban zimâmı çek semt-i kûy-i yâre / Vîrâne dilde zîrâ yer kalmadı karâre [Ey deveci, sevgilinin mahallesine doğru çek devenin yularını; zira bu virane gönlümde artık dayanacak, sakinleşecek yer kalmadı.]

*Sevgiliyi az sonra görecek olmanın heyecanıyla kalplerin pıt pıt attığı bir an...

Bîm-i zalâm-ı şebden olma sakın vehmnâk / Âh-ı şerâre-bârın hâcet komaz nehâre [Gecenin karanlığından korkma sakın; çünkü benim kıvılcım saçan âhım (iç çekişim), yolumuzu aydınlatmak için gündüze ihtiyaç bırakmaz.]

*Geceleri aydınlatacak hararette bir ateşli âh çekerek Resulullah'ın (asm) civarına yollanmak.