"Deniz güvenliği olmadan küresel güvenlik olamaz"

-BM Genel Sekreteri Antonio Guterres

Ulaşım ile ilgili yabancı dillerden Türkçe'ye geçmiş çoğu sözcük denizcilik kökenlidir. Örneğin uçağa "boarding pass" ile bineriz. Bir ürünü uçakla kargolarız ve buna "shipping" deriz. Denizler, okyanuslar dünyanın damarlarıysa, denizcilik ve lojistik sektörü de bu damarlarda akan kandır. Deniz trafiğinin kilit geçiş noktalarından biri Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin durma noktasına gelmesi dünyayı olumsuz etkiledi; petrol fiyatları kısa sürede yükseldi. İran sadece Çin Yuan'ı ile ticaret yapan sınırlı sayıda geminin boğazdan geçmesine izin veriyor. Normalde dünya petrol ticaretinin yüzde 20'sinin geçtiği boğazın neredeyse kullanılamıyor hale gelmesi doğal olarak ciddi sorun teşkil ediyor. Dün ABD İran'ın ihracatının yüzde 90'ının geçtiği Hark Adası'nı vurduğunu açıkladı, ancak şimdilik adadaki petrol altyapısına dokunmadıklarını Başkan Trump belirtti. İran adaya saldırıldığı taktirde tüm itidali bırakacağını söylemişti. Savaşta bile enerji ticaretinin sekteye uğramaması önemlidir. Hükümeti, devlet başkanını ortadan kaldırmak ile bir ülkede hayat tamamen durmuyor ancak damarlarda akan kan kesilirse o zaman ülke tamamen çöker. Şu an için bu kimsenin yararına olmaz.

■ "Türkiye transit lojistik merkezi olabilir"

Hürmüz Boğazı'ndaki sorun nasıl aşılabilir diye düz mantık düşünürken aklımdan neden karadan boğaz bypass edilmiyor fikri geçti. Biraz araştırdım ve sadece bir gemideki kargo için yüzlerce tırın gerekli olduğunu öğrenince tümdengelim yöntemini bu seferlik terk ederek daha ampirik bir yöntem izlemeye karar verdim. İşin uzmanına danıştım. Denizcilik mezunu, yıllardır lojistik sektöründe çalışmış, şu an dünyanın lider lojistik firmalarından Kuehne+Nagel'de Entegre Lojistik Müdürü olarak görev yapan yakın dostum Yiğit Türkdal konuyla ilgili aydınlatıcı bilgiler sundu:

"Petrol fiyatlarındaki artıştan dolayı deniz, hava ve kara taşımacılığında yakıt maliyetleri ciddi şekilde etkileniyor. Buna ilave olarak savaş bölgelerinde, özellikle Basra Körfezi, Umman Denizi, Kızıldeniz hattında "war risk insurance" (savaş riski sigortası) devreye giriyor. Kapasite problemlerinden dolayı bu bölgelerde uçak ve gemilerde yer bulmak bir mücadele haline geldi. Genel bir değerlendirme ile navlun, yakıt ve sigorta maliyetlerindeki artış ve sınırlı kapasite sebebiyle tedarik zincirlerinde gecikmeler kaçınılmazdır."

Peki Türkiye özelinde durum nasıl olur diye sorduğumda Türkdal konumu dolayısıyla Türkiye'nin bir transit lojistik merkezi olarak kullanabileceğine dikkati çekti. Türkiye'deki limanların öneminin artacağını, ayrıca hava kargo taşımacılığında Orta Doğu yerine Türkiye'nin aktarma merkezi olabileceğini ifade etti.