Son zamanlarda çok fazla duyduğumuz bir kavram 'yumuşak güç'. Peki ya bu yumuşak güç tam olarak nedir

Yumuşak güç dediğimiz kavram bir ülkenin askeri veya ekonomik zorlayıcı araçlar kullanmadan; kültürü, değerleri, dili ve kurumları aracılığıyla etki alanı yaratmasını ifade ediyor. Eğitim kurumları ise bu yumuşak gücün en kalıcı ve sürdürülebilir araçları arasında yer alıyor. Bu sebeple eğitim alanında uluslararası arenada atılan her adım oldukça büyük önem taşıyor.

***

Geçtiğimiz günlerde Kuzey Makedonya'ya aldığım bir davet sonrasında bu konuyu daha derinlemesine düşünme fırsatım oldu. Kuzey Makedonya'da bulunan Uluslararası Balkan Üniversitesi (IBU) yumuşak gücü en doğru şekilde uygulamaya çalışan yurt dışı temsilcilerimiz arasında yer alıyor. YÖK kitapçığında yer alan ve Türkiye Cumhuriyeti desteğiyle kurulan Uluslararası Balkan Üniversitesi Türkiye'nin Balkanlardaki etkinliğini sürdürmeyi amaçlıyor. Türkiye'nin Avrupa'ya açılan kapısı olarak bilinen Balkanlar'da Türkiye'nin bu şekilde bir temsilcisinin olması önemli bir değer...

***

Türkiye'de yaşayan Balkan kökenli vatandaşlarımızın çocuklarının üniversite eğitimi için sıkça tercih ettiği bir üniversite olan IBU sadece verdiği eğitimle değil bölgede yürüttüğü çalışmalarla da dikkat çekiyor. Bu davet sayesinde; Osmanlı İmparatorluğu'ndan çok fazla iz taşıyan Kuzey Makedonya'da Osmanlı izlerinin silinmemesi adına IBU'nun önemli bir çalışmaya imza attığını öğrendim.

***

"Kuzey Makedonya Kitabeleri" adı verilen bu çalışmayı IBU Rektörü Prof. Dr. Lütfi Sunar, "Balkanlar'da çok uzun yıllar boyunca sessiz kalan anlamlı eserleri yeniden görülebilir ve anlaşılabilir kılmak adına yapılan bir proje" olarak tanımlıyor. Bu projenin Balkanlar için bir dönüm noktası olduğunu söyleyen Sunar, "Kuzey Makedonya'daki Osmanlı eserlerinin kitabelerinin ortaya çıkarılması, okunması, tercümesi ve kayıp olanların yerine konulmasını hedefleyen projemiz, Uluslararası Balkan Üniversitesi'nin misyonunun tam merkezinde yer almaktadır. Kültürlerin birbiri ile temasını sağlayan IBU, eğitimin geçmiş ile bugün arasında ve bu bölgeyi zenginleştiren farklı kültürler arasında köprüler kurmak için en güçlü araç olduğu inancıyla kurulmuştur. Kuzey Makedonya Kitabeleri Projesi, bir fikirden çok bir gözlemle başladı. Balkan şehirlerinde gezen uyanık ve duyarlı birisinin, tarihe şahitlik eden Osmanlı mimari eserlerinin duvarlarına kazınmış, çoğu zaman silikleşmiş, bazen de fark edilmeyen anıtyazılarını yani kitabeleri görmemesi imkânsızdır. İşte biz Kuzey Makedonya'daki Osmanlı dönemi mimari eserlerinin kitabelerini kayıt altına almak, okumak, çevirmek ve yorumlamak amacıyla bir ekip oluşturduk. Sahada yapılan tespitlerle birlikte hem mevcut literatürden hem de ulaşılması güç kaynaklardan yararlanarak yaklaşık 120 kitabe inceledik. Çalışma, yalnızca bir dil aktarımı değil; aynı zamanda bir epigrafi, tarih, sanat tarihi ve kültürel miras projesi olarak şekillendi. Bu metinleri titizlikle deşifre ederek, Türkçe, Arnavutça, Makedonca ve İngilizce olarak, dört dilde yeniden sunarak, akademik arkeolojiden daha fazlasını yapıyoruz ve ortak bir hafıza platformu inşa ediyoruz. Bu projenin çıktıları bize tarihin yaşanmış bitmiş bir şey değil, yaşayan canlı bir diyalog alan olduğunu gösteriyor. Geçmişi incelikli bir şekilde anlayarak günümüzde daha fazla empati, saygı ve iş birliği geliştirebiliriz. Bu kitap, tarihi mirası bölünmenin kaynağı olmaktan çıkarmak ve karşılıklı anlayışın temeli ve ortak bir gurur kaynağı haline getirmek konusundaki kararlılığımızın somut bir ifadesidir" diyerek aslında bize yumuşak gücün ne demek olduğunu gösteriyor.