Son yıllarda dünya genelinde siyasetin yönü, demokratik kurumların işleyişi ve hukuk devleti ilkeleri ciddi sınavlardan geçiyor. Popülist liderlerin yükselişi, aşırı sağın güç kazanması ve muhalefetin yargı yoluyla baskılanması gibi eğilimler, farklı coğrafyalarda benzer dinamiklerle karşımıza çıkıyor.

Japonya'dan ABD'ye, Türkiye'den Bulgaristan'a uzanan örnekler; demokrasilerin ortak zaaflarını ve otoriter eğilimlerin benzer kalıplarını ortaya koyuyor.

Japonya'dan ABD'ye, Türkiye'den Bulgaristan'a

Japonya'da geçtiğimiz günlerde yapılan üst meclis seçimlerinde aşırı sağcı Sanseito Partisi önemli bir çıkış yakaladı. Göçmen karşıtı, LGBTİ+ karşıtı, küreselleşme karşıtı ve geleneksel değerleri savunan bir çizgide siyaset yapan Sanseito, iktidardaki Liberal Demokrat Parti'nin çoğunluğu kaybetmesine neden oldu.

Sanseito, lideri Sohei Kamiya "Önce Japonya" sloganıyla yürüttüğü kampanyasında, Japonya Anayasası'ndaki insan hakları garantilerini kaldırmayı, yabancıların vatandaşlık ve siyasi katılımını sınırlamayı, LGBTİ+ haklarına karşı çıkmayı ve geleneksel Japon değerlerine dayalı bir eğitim reformu önermeyi savundu.

"Önce Amerika" kampanyasıyla seçimlerde galip gelen Trump'ın ABD'sinde ise, New York Belediye Başkanlığına aday olan Yusef Salaam Mamdani'nin geçmişine yönelik ortaya atılan iddialar önemli. SAT sınavında usulsüzlük yaparak üniversiteye girdiği yönündeki iddialar, ABD'de bile artık kişisel sicil ya da akademik geçmişlerin "siyasi silah" olarak kullanıldığını gösteriyor. Henüz kanıtlanmamış ya da yargı süreci başlamamış olsa bile, bu tür ithamların bir kişinin kamusal meşruiyetini gölgeleyebilmesi, demokrasilerin savunmasız noktalarını açığa çıkarıyor.

Bu tablo, Türkiye'deki gelişmelerle daha da netleşiyor. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun üniversite diplomasının iptal edilmesi, sadece teknik bir işlem olarak değil, siyasi bir hamle olarak algılanıyor. Benzer şekilde, CHP'li birçok belediye başkanının somut delillere dayanmayan yolsuzluk iddialarıyla tutuklu yargılanmaları da siyasi gündemi yargı ve siyaset ilişkine yoğunlaştırıyor.