NATO zirvesi sona erdi. Hediyelerden sosyal medya paylaşımlarına, liderlerin söylemlerinden ülkelerin kültürel farklılıklarına kadar pek çok şeyi konuştuk. Ancak üzerinde en az durulan konu, çalışma alanım olması nedeniyle benim dikkatimi çekti.
Demokrasi, zirvede yalnızca bir gazetecinin sorusunda kendine yer bulabildi.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'ye, Türkiye'de muhalefete ve gazetecilere yönelik uygulamalar ile bu şartlarda NATO Zirvesi'ne ev sahipliği yapılmasının demokrasi açısından nasıl değerlendirildiği soruldu.
Rutte ise, "Demokrasi sadece seçimlerden ibaret değildir; özgür medya, gösteri hakkı ve temel özgürlükler de demokrasinin parçasıdır." dedi.
Tam da siyaset bilimi kitaplarında yer alacak kadar doğru ve kapsayıcı bir demokrasi tanımı...
Ama cevabın içinde ne Türkiye vardı ne de Türkiye'deki tutuklamalara ilişkin tek bir değerlendirme. Rutte, mevcut tabloya ilişkin siyasi bir değerlendirme yapmaktan kaçındı ve diplomatik sınırların dışına çıkmadı.
Değişen öncelikler
Fakat asıl dikkat çekici olan, bu soru ve cevap dışında 32 devlet ve hükümet başkanının katıldığı zirvede demokrasinin neredeyse hiç konuşulmamış olmasıydı.
Gündemde savunma harcamaları vardı. Caydırıcılık vardı. Rusya tehdidi, in'in yükselişi, yapay zekâ, siber güvenlik, kritik altyapılar ve savunma sanayii vardı.
ünkü dünyanın öncelikleri değişti.
Rusya-Ukrayna Savaşı Avrupa'nın güvenlik anlayışını değiştirdi. in'in askerî ve teknolojik yükselişi yeni bir rekabet başlattı. Orta Doğu'daki çatışmalar enerji ve göç güvenliğini yeniden öne çıkardı. Siber saldırılar ve yapay zekâ da artık klasik askerî tehditler kadar ciddiye alınıyor.
Soğuk Savaş'ın bitiminden sonra Batı dünyası uzun yıllar demokrasiyi, insan haklarını ve hukukun üstünlüğünü dış politikanın merkezine yerleştirmişti. Bugün ise jeopolitik rekabet sertleştikçe güvenlik yeniden ilk sıraya yükseliyor.
Belki de yeni dönemin en belirgin özelliği bu. Eskiden güvenlik, demokrasiyi korumak için konuşuluyordu. Bugün ise demokrasi, güvenlik gündeminin gölgesinde kalıyor.

194