Savaşların nereye dönüşeceğine düşünmek yerine, ABD-İran ve Rusya–Ukrayna savaşlarına bakmamız yeterli.

Görünen o ki savaşların seyri değişiyor, İHA, İDA ve SİHA'lar ile birlikte 6. Nesil yapay zeka destekli insansız savaş uçakları artık baş roldeler. ABD'de F-35'ler, Türkiye'de Kaan, in'de Chengdu J-20, Fransa ve Almanya'nın ortaklaşa üretmeye çalıştıkları FCAS (Future Combat Air System) şimdilerde revaçta. Rusya'nın an itibari ile bu gelişmelerden uzak kaldığı anlaşılıyor. Hâlâ 5. nesil Su-57 uçaklarının üretimi söz konusu.

Dron teknolojisi olarak bilinen ve hayatımıza giren bu savaş aletlerine kim daha fazla sahip çıkar ve manipüle edebilirse savaşta bir adım öne çıkıyor. Özellikle 6. nesil yapay zeka destekli insansız savaş uçakları ise çok daha yeni teknolojiler ile donatılmış durumda.

Rusya-Ukrayna savaşına baktığımızda, savaşın başından beri çeşitli tip ve etkilere sahip çok sayıda dron yapısında silahlar test edildi. Özellikle silah baronları seri üretime aldıkları pek çok yeni silahları kullanma ve deneme fırsatı buldular. Rusya'nın bu teknolojilere geç kaldığı anlaşılınca, AB destekli Zelensky bu açığı görüp, ülkesi adına sıkça kullanır oldu. G7 ve NATO zirvesi sonrası koşulsuz desteği de arkasına alan Zelensky, gönderilen ve bir yerde teste tabi tutulan bu silahları kullanıma sokmakta hayli maharetli.

Modern savaş tarihini değiştiren İHA, İDA ve SİHA'lar kısacası "Dron Teknolojisi" olarak ta bilinen bu silahlar oldukça etkililer. Bunlar cephenin binlerce kilometre ötesine sinsice girip, tahribatını yaparak ya geri dönüyor ya da yok olup gidiyor. Bunun son dönemde örneklerini Rusya-Ukrayna savaşında görüyoruz.

Barış masasına oturmakta nazlanan Rusya'nın kalbine kadar gidip tahribat yapana kadar Rusya bile olayın ne kadar vahim olduğunu anlayamadı. Moskova'nın kalbindeki enerji santraline Ukrayna'nın(AB) dronları geldiler ve tahrip edip döndüler. Rusya yaptığı açıklamada "savunma kalkanlarının" çalıştığından bahsetse de durum Rusya aleyhine işledi.

atışmaların başladığı ilk günden bu yana modern savaşa ilişkin bilinen ezberler bozulmuş durumda. İlk etapta kara birliklerinde kullanılması, sonrasında deniz ortamına taşınması planlanmış durumda. İDA; İnsansız deniz araçları, özellikle Karadeniz'de konuşlu Rus donanmasına ait unsurlara ağır kayıplar verdirdiler. Uzun menzilli İHA ve İDA ların devreye girmesiyle birlikte savaş cephe hattının yüzlerce kilometre gerisine taşınır oldu.