ABD-İsrail-İran arasında 40 günden fazladır devam eden savaşta geçici ateşkes sağlandı. Piyasalarda rahatlama rallisi gelse de kırılganlık hala devam ediyor.
Herkesin kafasında aynı sorular var.
Ateşkes kalıcı hale gelir mi Enerji fiyatlarında yükseliş sürer mi Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik krizin tamamen sona ermediğine mi işaret ediyor Dünya ekonomileri savaşın etkilerini net görmeye başladı mı Körfez ülkeleri kaybettikleri imajı ne zaman geri alabilir
Enerji piyasaları açısından bakarsak...
Hürmüz Boğazı açılsa da sınırlı kapasitede gemi geçişine izin veriliyor. İran, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi geçişlerini günlük 15 ile sınırlandırdı. Deniz trafiği yavaş... Son 24 saatte yalnızca 6 gemi geçiş yapmış... Savaş sürecinde ise bölgede yaklaşık 800 gemilik bir birikim oluştu. Boğazda normal koşullarda dahi enerji taşımacılığına ayrılabilen gemi sayısının günlük yaklaşık 80-90 olduğu düşünüldüğüne bu bekleyen gemilerin trafiğini hemen azaltmak mümkün görünmüyor. Körfez'in LNG'sinin yüzde 93'ünü üreten Katar'ın Ras Laffan kompleksi, 2 Mart'tan bu yana kapalı. Tam kapasiteye geri dönmesinin 3 ila 5 yıl sürebileceği belirtiliyor.Ayrıca küresel petrol fiyatlarındaki düşüş anında pompaya yansımıyor. Şirketler petrolü sözleşmeli fiyatlardan aldığı için, daha düşük fiyatla benzin temin edebilmeleri zaman alabiliyor. Yani ateşkes kalıcı hale gelse bile, bölgeden enerji ihracatının normal seviyelere dönmesi ve fiyatların stabil hale gelmesi zaman alacağa benziyor.
Meseleye sadece enerji olarak da bakmamak gerekir. Birçok ülke, bölgedeki rafinerilerde üretilen diğer petrokimya ürünlerine de bağımlı... Jet yakıtı, dizel, gübre hammaddeleri, mikroçip üretimi için hayati önemde olan helyum gibi sanayi ürünleri tedariki de boğazın kapanması nedeniyle aksadı. Dolayısıyla uzun vadede bu ürünlere bağımlı olan sanayilerde hem fiyat artışları hem de kıtlık riski devam ediyor.Küresel hava yolculuğu ciddi şekilde aksamaya devam ediyor. Petrol, gaz ve gübre fiyatlarındaki artış ve ulaşımdaki aksama, kaçınılmaz olarak gıda fiyatlarına yansıyacak. Dün IMF Başkanı Kristalina Georgieva'nın sözleri çarpıcıydı. Georgieva, savaşın neden olduğu ulaşım ve tedarik zinciri aksaklıklarına bağlı olarak yaşanacak gıda güvensizliğinin en az 45 milyon insanı etkilemesinin beklendiğini belirtti. Gübre fiyatlarındaki artışın Ukrayna krizinden bile daha ağır sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor. Üstelik sadece bitkisel üretim değil, hayvancılık da ciddi risk altında.