Piyasada nakit sıkışıklığı artıyor!

Son dönemde her gelen veri ürkütmeye başladı! Geçenlerde takipteki alacakların artışını yazdım. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (BDDK) günlük verisine göre, takipteki alacaklar 1 trilyon TL'yi geçmiş durumda. Kasım 2025'te ise 541 milyar TL. Neredeyse 1 yılda takipteki alacaklar ikiye katlanmış. Dün de Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi verileri geldi. 2026 yılının ocak-ekim döneminde karşılıksız işlemi yapılan çeklerin toplam tutarı 308 milyar TL'ye ulaşmış. Ekimde karşılıksız işlemi yapılan çeklerin bankalara ibraz edilen çeklere oranı tutar olarak yüzde 4.2, adet olarak yüzde 3.2 olmuş. Her 100 liralık çekin 4.2 lirasız karşılıksız dönmüş. 2019'dan bu yana ki en yüksek düzey. Geçen yılın 10 aylık döneminde bankalara ibraz edilen karşılıksız çıkan çekin toplamı 205 milyar TL'ydi.
Sebep ne
Bana göre, birkaç sebep var. Piyasada yüksek faizler, artan maliyetler özellikle de fahiş kiralar sıkıntıyı körüklüyor. Üstüne üstlük birçok işletmenin tasfiye edilen para piyasası fonlarındaki paraları da nakit sıkışıklığını artırmış durumda. Eee, bankalarda da Merkez Bankası'nın ihtiyati tedbirleri çerçevesinde kredi büyüme oranları sınırlı...
Hal böyle olunca, ticaret uzun bir süredir çekle-senetle dönmeye çalışıyordu. Elbette, yaşanan finansman darboğazıyla, karşılıksız çek de artacaktı takipteki alacak da protestolu senet de...
Şimdi kiminle konuşsam, eğer işletmesi açıksa "Masrafa çalışıyoruz, ayakta kalırsak iyi, kâr filan yok" diyor. Dayanamayan da kepenk indiriyor.
Belli ki, 'rasyonel politika' (!) denilen durum, kâğıt üzerinde makroekonomik göstergelere yansımış gibi görünse de sahada durum pek iç açıcı değil... Uzayan tahsilat vadeleri ve ödeme güçlükleri herkesi etkilemeye başladı.
Ticari hayatı korumak için buraya müdahale etmek şart!
Aksi takdirde zincirleme etki kaçınılmaz. Zira, bir işletmeden, diğerine yayılan sarmala döner iş.
Çözüm ne
Esnafın da alacaklının da hakkını gözeten yeni bir sistem kurulmalı. Hapis cezası da borcu ortadan kaldırmıyor. Bilakis, borcun ödenmesi ihtimalini ortadan kaldırıyor