Yıllardır dokunulmayan bir alana girdiler. Defalarca yazıp, çizdiğimiz tarladan sofraya fiyat oyununa el attılar. Başta Adalet Bakanlığı ve İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı olmak üzere konunun üzerine giden Vergi Denetim Kurulu'nun emeğine sağlık.
Dün operasyonun detayları kamuoyuna yansıdı. 22 ilde eş zamanlı yapılan operasyonda yaş meyve-sebze sektöründe faaliyet gösteren 41 büyük dağıtıcı firmasının sahipleri hakkında gözaltına kararı verildi.
Başsavcılık Vergi Denetim Kurulu'nun hazırladığı iki kapsamlı rapor üzerinden yola çıkmış. Raporların biri 14 Temmuz diğeri 3 Eylül tarihli... 41 şirketin kayıtları, müstahsil makbuzları, e-faturaları incelenmiş. Bunlar Hal Kayıt Sistemi verileriyle karşılaştırılmış. Sonra da makbuzlarda yer alan 1029 çiftçiyle birebir konuşularak, beyanlarına başvurulmuş...
Raporlarda akıl almaz belgeler var!
Vatandaşın sofrasına el uzatanlar gemi o kadar azıya almışlar ki!
Yıllar önce hayatını kaybeden kişileri kağıt üzerinde üretici yapmışlar. Adlarına müstahsil makbuzları kesmişler. Sahte makbuzlarla gider oluşturmuşlar. Maliyetleri kağıt üzerinde şişirmişler. Ürünlerin arzını düşük göstermişler. Raporlar özetle, bazı büyük tedarikçilerin üreticiden düşük bedelle aldıkları ürünleri müstahsil makbuzlarında daha yüksek bedelle göstererek maliyetlerini yapay biçimde şişirdiklerini, gerçekte satılan ürün miktarının kağıt üzerinde artırılarak kayda geçirildiğini, hiç ürün satılmayanlara da yüksek tutarlı müstahsil makbuzları düzenlendiğini, ürünün gerçek alış bedelinin müstahsil makbuzunda yükseltilmesiyle tedarikçinin kayıtlı maliyeti satış fiyatına yaklaştırıldığını, böylece gerçek kâr marjının belgelerde daha düşük görünmesinin sağlandığını anlatıyor.
Çiftçilerin beyanları da tedarik hattındaki usulsüzlük oyununu doğruluyor...
Diyorlar ki, "Benim birim fiyatım buydu, makbuzda fiyatı şişirmişler", "Benden aldıkları ürün miktarını yüksek göstermişler ama benim o kadar kapasitem bile yok", "Ben bu firmaya hiç satış yapmadım", "Adıma düzenlenen makbuzlardan haberdar değilim."
Anlayacağınız bütün bu dönen dolaplarla vatandaş yaş-meyve sebzeyi fahiş fiyatla almak zorunda kalırken, Maliye de daha az vergiyle yetinmek durumunda kalmış!
Şimdi yaş meyve-sebze baronları soruşturulacak. Soruşturma, fiyatları etkileme, Vergi Usul Kanunu'na muhalefet, belgede sahtecilik ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçları kapsamında yürütülüyor.
Bu ne demek
Biliyorsunuz, daha önce bu minvalde tespitler olduğunda idari para cezalarıyla geçiştiriliyordu. Yaş meyve-sebze sektörü ilk kez bu kapsamda bir soruşturmayla karşı karşıya...
Türk Ceza Kanunu ve Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri çok net... TCK'nın 237'nci maddesi "fiyatları etkileme" suçunu düzenliyor. Serbest piyasa koşullarında fiyatların doğal seyrini bozarak ekonomik manipülasyon yapanlar, piyasanın istikrarını bozanlar bu maddenin kapsamına giriyor. TCK 237'ye göre fiyatları etkileme suçu işleyenlerle ilgili bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası yaptırımı uygulanabiliyor. Yaş-meyve sebze baronlarıyla ilgili soruşturmada Türk Ceza Kanunu'nun 240 ve 220'nci maddeleri de devreye girebilir. 240'ıncı madde satıştan kaçınma suçunu düzenliyor. Bu suç, stokçuluk ve piyasa manipülasyonu ile mücadele amacıyla düzenlenen bir madde... 220'nci maddede de "suç işlemek amacıyla örgüt kurma, yönetme ve örgüte üye olma" fiili değerlendiriliyor. Hesap ve muhasebe hileleri, hayali kişiler veya işlemler adına muhasebe kayıtları oluşturulması, defter, kayıt ve belgelerin tahrif edilmesi veya gizlenmesi, muhteviyatı yanıltıcı belge düzenlenmesi ve kullanılması, gerçekte olmayan bir işlem veya durum varmış gibi belge oluşturulması yani naylon fatura gibi fiiller de