İran savaşı başladığında, Mart 2026'da dünyanın içinden geçtiği krizi şöyle tanımlamıştı: '1973, 1979'daki krizlerden çok büyük bir kriz'! Altı ayın sonunda bu kez 'vazo kırıldı, uhu ile yapıştırılamaz' diyerek dünya enerji piyasasındaki durumu özetliyor. Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol bu analizleri yaparken, pek çokları onu 'karamsar' olmakla suçladı. Bugün gelinen noktada zaman onu haklı çıkardı. Kriz bitmiyor, uzuyor, uzadıkça da 'güven arayışı' artıyor. Fatih Birol ile bu hafta İstanbul'da yaptığımız röportajdan çıkardığım sonuç şu: Yeni krizler kapıda!

Kalbe giden damar

Birol'un, Hürmüz'ün dünya ekonomisini rehin aldığı görüşü sabit. 'Bu sorun acilen çözülmeli' diye uyarsa da krizin bir süre daha böyle devam edeceğinde şüphesi yok. Peki Hürmüz krizinde bir ile on arasında hangi noktadayız Birol bu soruyu şöyle yanıtlıyor: Şu anda 10'a doğru hızlı adımlarla gidiyoruz. Kalbe giden damarlardan biri tıkandı'' diyor ve ekliyor: ''Petrolü ham kullanmıyoruz ve petrol ürünlerinin fiyatı ham petrolün fiyatından daha fazla arttı. Çünkü, ham petrol rafinerileri âtıl durumda; Rusya Ukrayna savaşından sonra bir çok rafineri vuruldu, işlemez halde. Şu anda dizel fiyatları, ABD ve Avrupa'da tarihi seviyelere geldi. Bu tablo ekonomiyi ciddi oranda sarsacak.''

Gözler stratejik rezervlerde

Uluslararası Enerji Ajansı, İran Savaşı başladıktan sonra kritik ve tarihi bir adım atmış ve dünyadaki stratejik rezervlerden 400 milyon varillik bir stoğu piyasaya sürme kararı almıştı. Bu, petrol fiyatlarında 20 dolarlık bir düşüş sağlamıştı. Saldırılar belirli-belirsiz aralarla başlayıp dursa da ham petrol 90-100 dolar bandına sıkıştı. Dünyanın yeni normali bu banttaki seviye oldu. Tablo bu olsa da yüzde 80 oranında var olan stratejik rezervleri piyasaya sürmeye ihtiyaç var mı sorusu gündemden düşmedi. Birol ''bunu hangi şartlar altında ne zaman ne kadarını kullanacağız, önümüzdeki günler ve haftalar içinde bakacağız ama şu an için böyle bir planım yok.'' dedi.

Petrol için Hürmüz'e alternatif birçok proje üzerinde halihazırda çalışılıyor. Birol, ''Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri doğu-batı hatlarının kapasitelerini genişletiyor. Kanada, Asya ve Avrupa'yı yeni müşteri olarak belirledi. Norveç, Arktik'te petrol üretimini artırma kararı artırdı'' diyerek olumlu adımlar atıldığının mesajını verse de tüm bunlar için geç kalındığını da tekrarlıyor.