ABD-İran arasında 21 saat süren görüşme maratonu hüsranla sonuçla sonuçlandı. ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, "Anlaşma olmadan İslamabad'dan ayrılıyoruz" diyerek sonucu dünyaya ilan etti.

J.D. Vance'in, kısa süren basın toplantısının ardından İslamabad'daki gazetecilere ve dünyaya bıraktığı pek çok soru işareti vardı. En can alıcılarını sıralayalım:

8 Nisan'daki İslamabad mutabakatında varılan ateşkes devam ediyor mu J.D. Vance, İran'a nükleer konusunda "en iyi teklifi sunduklarını" söyledi ama o teklif neydi İran'a bir süre verildi mi Verildiyse o takvim ne

Masa dağıldı mı Doğrudan ya da dolaylı formatta bir kez daha bir görüşme olacak mı Olacaksa, nerede olacak Bu sorulara yazının sonunda edindiğim bilgilerle yanıt vermeye çalışacağım.

Söylenen, söylenmeyen

Vance, 21 saat süren görüşmelerde tek anlaşmazlık noktası "nükleermiş" gibi konuştu. Oysa görüşmelerde üç temel tıkanma noktası vardı. Bunlardan ilki, Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusunda ABD'nin kontrol talebiydi. İkincisi nükleerdi. Üçüncüsü ise İran'ın füze programıydı. Dünkü yazımda bu konularda tarafların pozisyonlarını aktarmıştım, tekrarlamayacağım ama İran, 3 maddeyi de "egemenlik meselesi" olarak görüyor. Bu açıdan bakıldığında J.D. Vance, Hürmüz Boğazı'na dair tek bir kelime etmedi, füze programı da dahil, taleplerle ilgili tek bir detay bile paylaşmadı.

Kontrol çabası

Hürmüz Boğazı, açıklamada yerini almayacak kadar basit bir mesele olsaydı, ABD Başkanı Donald Trump, görüşmelerle ilgili ilk açıklamalarında buranın kontrolünü Amerikan gemileriyle sağlamaya çalışacağını söylemezdi.

ABD donanmasının geçmişte, yaptırımlar altındaki İran petrolünü "hayalet filoyla" Uzak Doğu'ya taşıyan gemilere açık sularda operasyon yaptığını biliyoruz. Ama savaş – fiilen ateşkes kararı olsa da - devam ederken bunu yapılabilir mi Göreceğiz.

İsrail'den mesajlar

21 saatlik süren görüşmelerde, perde arkasında yaşananları, Hürmüz Boğazı meselesinin büyük tıkanma yarattığını yine dün aktarmıştım. Fakat rüzgârın ters döndüğü tek yer, bu dosyanın açıldığı an değildi.

Sabaha karşı, İsrail'in tarafının hareketlendiği bilgileri de geldi.

Sadece Binyamin Nethanyahu'nun haritalar önünde çektiği ve "İran'a saldırıların bitmeyeceğini" söylediği videodan bahsetmiyorum. Müzakereler devam ederken ABD tarafı ile kurulan diyalog ve Tel Aviv'den gönderilen mesajlar da, içerideki iklimi bozdu. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin ertesi günkü açıklamasında bunu doğruladığının altını çizelim. Türk Dışişleri'nin gece yarısı apar topar yaptığı açıklamayı da sadece videoya bir tepki olarak görmemek gerekir.