Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Mart ayı başında İran savaşına dair yaptığı açıklamayla herkesi şaşırtmıştı. Ülkesi Rusya ile savaştayken – hatta sahada işler pek iyi gitmezken - "Körfez, İran İHA'larına karşı yardımımızı istiyor"demişti. Bir sonraki hafta da Ukraynalı hava savunma sistemleri uzmanları, saha çalışması için bölgeye gitmişti.

Bu iş birliği Zelenskiy'nin geçen hafta sonu yaptığı Körfez ziyaretinde kâğıda döküldü. Ukrayna Devlet Başkanı, ''Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar ile tarihi güvenlik anlaşmalarına varıldığını'' duyurdu. Ürdün ve Kuveyt ile görüşmeler sürüyor. Bahreyn ve Umman da iş birliğine açık.

Siyasal tercih

Güvenlik anlaşmalarının temel çerçevesi şu: Kiev, İran'ın İHA tehditlerine karşı Körfez'e hava savunma sistemleri satacak, hatta birlikte üretim de yapılacak, bunun karşılığında Körfez'den savunma ve tarım sektörü için gerekli yakıtı alacak.

Aslında Ukrayna'nın geçmişte Suudi Arabistan, Katar gibi ülkelerle savunma iş birlikleri vardı; ama böyle bir dönemde daha ileri düzeyde anlaşmaların bu kadar hızlı hayata geçebilmesinin iki temel sebebi var:

1- İran Savaşı'nın Körfez'de yarattığı travma: Milyarlarca dolar döktükleri ABD sistemlerinin kendilerini savunamamış olmaması,

2- İran'ın son dönemde 'nokta atışı' hedeflerinin istihbaratını Rusya'dan aldığına dair güçlü emareler ve Körfez'de Moskova'ya dair artan şüpheler.

Kiev'in sıçraması

Teknik ve siyasal tercihlerin ayrıntılarına girmeden önce, Ukrayna'nın savunma sanayii alanındaki sıçramasına bakalım. 2022'ye kadar bu alanda kayda değer bir çalışma yürütmeyen Ukrayna, 2024 yılında kullandığı İHA'ların yüzde96,2'sını kendi üretmişti. 2022'de toplam bir milyar dolar olan üretim hacmi 2025'te 35 milyar dolara çıktı. Sadece son üç yıldaki üretim artış oranı ortalama yüzde 230'du.

Ukrayna Savaşı'nın başladığı günlerde Türkiye'den aldığı İHA'larla 'ayakta kaldığı' bilinen bir gerçekken, Körfez neden Türkiye'yi değil de Ukrayna'yı tercih etti sorusu akıllara gelebilir. Burada ağırlıklı teknik sebepler devreye giriyor.

Neden Ukrayna

Uzmanlara göre bunun sebebi, Türkiye ve Ukrayna arasındaki üretim modeli ve pazara sunulan ürünlerin farklılığı. Ukrayna, modelini Rus tehdidine karşı 'merkezsiz', ucuz, yapay zekâ destekli ve sürekli güncellenen asimetrik bir yapıya dayandırdı. Üretimi küçük girişimcilerin sürüklediği bir şekli tercih etti.

Türkiye'ninki ise büyük ölçekli, seri üretim kabiliyeti yüksek, platform odaklı ve merkezi bir modele sahip. Ama daha önemli sebep, Rusya'nın Ukrayna'da kullandığı dronlarla, İran'ın kullandığı kamikaze dronlarının benzer tipte olması.