Bu haftanın ana gündemi NATO zirvesi olacak. Yeni güvenlik anlayışında üçüncü evreye yani 'NATO 3.0'a geçilecek. 'NATO 1.0', Sovyetler Birliği'ne karşı kolektif savunma anlayışı üzerine kurulmuştu. Soğuk Savaş sonrası dönem olan 'NATO 2.0' terörle mücadele ve istikrar operasyonları ile kolektif savunmayı destekleyen bir modeli hedefliyordu. 'NATO 3.0' ile ittifak, yapay zekâ destekli savaşlardan, hibrit mücadeleye, savunma sanayii rekabetine kadar aynı anda birçok cephede mücadele edebilecek şekilde yeniden yapılanacak.

İttifakta pek çok önlem Rus tehdidine karşı alınırken, zirve öncesi bir hatırlatma olması açısından Ukrayna sahasında neler olup bittiğine bakalım. Zira Gazze ve İran savaşı sebebiyle gündemin arka sıralarında kalsa da cephede son bir ayda dikkat çeken gelişmeler var.

Putin ve enerji krizi

Ukrayna savaşında bir süredir iki ülke arasındaki kara mücadelesi çıkmaza girdi. Savaş Çalışmaları Enstitüsü'nün raporlarına göre Rusya'nın 'aylık ilerleme mesafesi' 2026 Haziran'ında 3,7 kilometreye kadar düştü. Düşünün ki Rusya, Ağustos 2025'te Ukrayna sahasında her ay ortalama 16,6 kilometre ilerliyordu.

Ama daha önemlisi, son bir ayda Ukrayna'nın stratejisi keskinleşti. Kiev, Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin haziran ayında başlattığı 40 günlük orta ve uzun menzilli saldırı politikası ile Rusya'nın enerji dağıtım hatlarına yönelik derin taarruza geçti. Ukrayna, en az altı kritik enerji tesisini hedef aldı, Rusya'nın yakıt üretim ama daha da önemlisi dağıtım zincirini ciddi şekilde sekteye uğrattı. Bu kapsamda Slavyansk, Yaroslavl, Nizhegorodorgsintez ve Ufa rafinerileri ağır hasar aldı. Moskova'nın yakıt ihtiyacını karşılayan Kapotnya Rafinerisi yıl sonuna kadar devre dışı kaldı. Ayrıca Kırım'a yakıt taşıyan tankerlerin ikmal hattı da altyapı saldırıları yüzünden önemli ölçüde kesildi.

Rusya'nın zararı ve acil durum önlemleri

Ekonomistlerin hesaplamalarına göre bu saldırılar Rusya'nın toplam benzin üretiminin yaklaşık üçte birini vurdu. Petrol gelirlerini de yüzde 30 azalttı. Bu hal, Moskova'yı kırmızı alarma geçirdi.

Devlet Başkanı Vladimir Putin'in bile 'enerji krizini' itiraf ettiği bir dönemde benzin fiyatlarındaki artış son 20 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Bu da Kremlin'i tedbirler almaya itti. Kırım'da sivil yakıt satışına 20 litre sınırlaması getirildi. Sivastapol'da OHAL ilan edildi. Benzin, dizel ve jet yakıtı ihracatı yasaklandı. Acil durum rezervleri devreye sokuldu. Belarus'tan benzin alımı artırıldı. Yeni arayışlar da sürüyor.