Türkiye, Terörsüz Türkiye sürecini yürütürken, Suriye ve Irak'taki gelişmeleri de yakından izliyor. Bu çerçevede Suriye'de PKK'nın kolu YPG'nin ağırlığını oluşturduğu Suriye Demokratik Güçleri'nin (SDG) Şam yönetimi ile entegrasyon sürecinin istediği gibi sonuçlanmasını bekliyor.

Diğer taraftan, Irak'ta merkezi yönetim ve Kuzey Irak bölgesel yönetimi ile kurduğu, iyi giden dengenin bozulmamasıiçin çabalıyor. Bu çerçevede Irak seçimlerininsonuçlarını dikkatli okumak ve geleceğe dair bir resim koymak gerekiyor.

Ucu açık müzakereler

2003 yılındaki işgalin ardından her seçim ve hükümet kurma süreci uzun, zor ve sancılı oldu. 2005'te kabul edilen anayasanın, yazılı olmayan kurallarına göre, Irak'ta cumhurbaşkanlığı Kürtlere, başbakanlık Şiilere, meclis başkanlığı ise Sünnilere gider.

20 yıllık sürece baktığımızda da hiçbir parti ya da ittifak, 329 sandalyeli mecliste çoğunluk gerektiren 165 sandalyeye ulaşamadı. Bu yüzden geçmişte bazen bir yılı bulabilen hükümet kurma müzakerelerine tanıklık ettik. Birazdan bahsedeceğimiz üzere bu sefer tablo farklı olabilir, olmaya da bilir…

İran etkisinde seçimler

Irak'ta bugüne kadar seçim sonuçları hep Şiî dengesiyle analiz edildi. Çünkü ABD'nin Irak'ı işgalinden sonra, Bağdat'ta bir gözünü hep Tahran'a çevirmiş Şii başbakanlar gördük. İran etkisinin en baskın şekilde hissedildiği dönem de, hiç kuşkusuz 2006-2014 yılları arasındaeski başbakan Nuri El-Maliki dönemiydi. Ardından gelen başbakanlar, İranetkisini biraz olsun kırmaya çalışsa da, bunda pek başarılı olamadı. 2022'de göreve gelen Es-Sudani, "Önce Irak"sloganıyla bunu kısmen başarabildi.

Eksiklere rağmen…

11 Kasım'daki seçimlere katılım oranı, en etkili Şiî gruplardan biri olan Sadr hareketinin boykotuna rağmen yüzde 56'ya yükseldi. Bu, Irak için önemli bir oran, zira 2021'deki seçimde katılım yüzde 43'tü.

Es-Sudani, ekonomi politikalarına dair eleştiriler olsa da yaptıklarıyla sandıktan birinci çıkmayı başardı. Seçimlere ilk kez bir koalisyon ile (Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Koalisyonu) girdi ve 46 sandalye kazandı ama yukarıda bahsettiğim çoğunluğa ulaşamadı. Diğer dağılım ise şöyle oldu:

Şiî Nuri El Maliki'nin Kanun Devleti Partisi 29, Eski Meclis Başkanı Muhammed El-Halbusi'nin bloğu 27, ABD'nin terör örgütleri listesine aldığı Asaib Ehlil Hak isimli milis grubun lideri Şiî Kays el-Hazali'nin kurduğu Sadıkun İttifakı 27, Kürdistan Demokratik Partisi (KDP) 26, Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) 15 sandalye…

Fakat burada kritik olan, irili ufaklı Şiî partilerin kazandığı sandalyelerin sonuca yapacağı etki…