Irak'ın yeni Başbakanı Ali Ez-Zeydi'nin ziyaretini sadece Ankara odaklı okumak, resmin tamamını görmek için yeterli değil. Çünkü mayıs ayında göreve başlayan Ez-Zeydi'nin Ankara'dan önce yaptığı iki kritik ziyaret var ve oradan çıkan sonuçlar izleyeceği siyasete dair bir fikir veriyor.

Çiçeği burnunda Başbakan ilk olarak Temmuz ortasında Washington'a gitti. Sonra Tahran'a uğradı. Üçüncü yurtdışı seyahatini ise Ankara'ya yaptı. İlk durağın amacı, küresel finans sistemine entegrasyon ve yatırım çekmekti. İran'a güvenlik dengesini korumak ve gerilimi düşürmek için gitti. Ankara'ya ise ekonomi odaklı vizyonunun bir parçası olarak geldi. Türkiye ziyaretine dair çok şey yazıldı çizildi o yüzden ayrıntıya girmeyeceğim. Ben bu yazıda Ankara'ya uzanan yola dikkat çekmek istiyorum.

İlk ziyaret ABD'ye

Şiî partilerin oluşturduğu koalisyonun uzlaştığı isim olarak göreve başlayan Ez-Zeydi'nin, ilk ziyaretini ABD'ye yapması bizatihi bir mesaj. Irak'ta hükümet kurma pazarlıklarında İran destekli eski Başbakan Nuri El Maliki'ye veto koyan ABD Başkanı Donald Trump'ın Ez-Zeydi'yi yanına alması da ayrı bir mesaj.

Irak içinde 'siyaset acemisi' olarak görünen 40 yaşındaki Başbakan, aslında milyoner bir işadamı. Hukuk ve finans mezunu Ez-Zeydi, Trump'ın dünya siyasetine taşıdığı "business minded" denilen iş dünyası odaklı siyaset ikliminin idrakinde.

Bu açıdan hızlı ve kararlı adımlar atması, Washington ziyaretinde dev Amerikan şirketleriyle 200 milyar dolar tutarında 48 anlaşma imzalaması şaşırtıcı değil. O anlaşmalardan bazılarını sıralayalım: Chevron ile Batı Kurna-2 ve Nasıriye petrol sahasını geliştirmek için müzakerelere başlanacak. Kuzey Irak'ın Duhok bölgesinde faaliyet gösteren HKN, Süleymaniye'de çalışan Western Zagros ve Erbil çevresinde iş yapan Hunt şirketleriyle işbirlikleri geliştirilecek. Excelerate Energy ile Basra'daki stratejik liman bölgesi Hor Zubayir'de LNG terminali geliştirme projesi üzerine çalışılacak. Tüm bunlar 30 Eylül'e kadar Irak'tan tamamen çıkmasını istediği ABD askerlerinin yerine, ABD'li şirketlerini sokma çabasının yansımaları.

Washington'da Suriye-Irak imzası

Kerkük-Banyas petrol boru hattının rehabilite edilmesi için ABD'li TI Capital ile mutabakat zaptı da Ez-Zeydi'nin Washington ziyaretinde imzalandı. Bu, 1950'li yıllarda inşa edilmiş, 2003'ten sonra tamamen devre dışı kalmış bir petrol boru hattı.

Kuzey Irak'ta Kerkük'ten Suriye'nin sahil kenti Banyas'a kadar uzanıyor. İran'ın kapattığı Hürmüz Boğazı'na bir alternatif arayışları için de epeyce büyük bir adım. (Bu arada Kerkük-Ceyhan petrol boru hattının geleceği açısından Ankara'nın dikkatle izlenmesi gereken bir proje) Bu hat için Iraklı ve Suriyeli petrol şirketlerinin üst düzey yöneticilerinin imzayı Washington'da atması işin en ilginç tarafı. Belli ki müzakereler çok önceden tamamlanmış.