BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, ABD–İsrail ve İran hattında büyüyen savaşla ilgili dikkat çeken açıklamalar yaptı. Guterres, savaşın İsrail'in uzun süredir ABD'yi dahil etmek istediği bir çatışma olduğunu belirterek, "ABD isterse savaş biter" dedi.

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres ile en son Eylül 2022'de röportaj yapmıştım. Ukrayna Savaşı devam ederken 'tahıl anlaşması' imzalanmış ve o gün sürecin nasıl işleyeceğini anlatmıştı. Üzerinden dört yıl geçti ve dünya Gazze Savaşı'nı ve İsrail'in bölgeye dönük saldırılarını gördü. Savaşlar listesine son olarak ABD ile İsrail'in İran'a başlattığı eklendi.

Guterres ile savaşın 13. gününde NTV için yaptığımız röportajın manşeti 'bu savaşı İsrail'in istediğine' ilişkin sözleriydi. Guterres, 'ABD'nin bu savaşla amacı nedir Neyi hedeflediğini anlayabildiniz mi' sorusuna ''Açık konuşmak gerekirse, amaçları net değil. Bu, İsrail'in her zaman ABD'yi içine çekmek istediği bir savaştı. Önemli olan bu savaşın en kısa sürede sona ermesi çünkü bu sadece ABD ve İsrail'in İran'a yaptığı bir saldırı olmanın ötesine geçti, İran'ın bir çok ülkeye misilleme yaptığı bir durumdayız.'' yanıtını verdi.

ABD Başkanı Donald Trump ''savaşı kazandıklarını'' iddia etmiş ama ''işlerinin bitmediğini'' söylemişti. BM Genel Sekreteri'ne 'bir noktada ABD çekilirse, bu savaşı İsrail'in devam ettireceğine' dair yorumları sordum. Yanıtı netti: 'ABD isterse savaş biter!' Sonra da ekledi: 'Belki de yanılıyorumdur.'

Hürmüz uyarısı

BM Genel Sekreteri, ''savaşın uzamaması ve bir an önce bitmesi gerektiğini' söyledi. Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasının uluslararası hukuka aykırı olduğunu yineledi ve sonuçlarının tüm dünya için felaket olacağının mesajını verdi: ''Buradan gelecek ürünlere tüm dünyanın ihtiyacı var. Küresel ekonomi özellikle enerji, gübre arzı, hatta gıda bile çok büyük bir sıkıntı içinde. Tabii ki en hassas durumda olan ülkeler daha doğrudan etkilenecek.''

'Sistem çökmedi'

Peki BM düzeni çöktü mü BM Genel Sekreteri 'sistemin çökmediğine ve de çökmeyeceğine' inanıyor. Ayrıca geleceğe dair kötümser de değil. Guterres, ''Sistem çökmez, sistem çökmeyecek. Bu sistem, prensipler çerçevesinde herkesin oyunun kurallarını kabul ettiği bir çerçeve ile kurulmuştu. Yani buradaki sorun kurallarda değil. Üyelerin hem kanunları ihlal edip hem BMGK'da oturup, barışı güvenliği tesis edecek kurumun çalışmasına izin vermemelerinden kaynaklanıyor.'' dedi.

Bu yıl Ankara'yı seçti

BM Genel Sekreteri her yıl Ramazan ayında bir ülkeyi ziyaret ediyor. Bu yıl 'açık kapı politikasıyla bölge halklarına gösterdiği destek' için Ankara'yı seçti. Bu vesile ile 'Atatürk Uluslararası Barış Ödülü' de kendisine takdim edildi. Aralık ayında görevi bırakmaya hazırlanan Genel Sekreter'e 'görevim en kötü döneme denk geldi diye hiç düşündünüz mü' diye sorduğumda, gülerek şöyle yanıt verdi: ''Tabii karşılaştırma yapmak istemem ama zorlu bir dönemdi, gerçekten çok zordu. İnsanlar anlamalı ki, bizi ayıran her neyse bu yaşadıklarımızdan önemli değil.''