Benimle kısa süre sohbet eden herkes, Mülkiye (Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi) mezunu olduğumu ve bununla gurur duyduğumu öğrenir. Fakat Mülkiye'deki hocalarımdan özellikle ikisi, benim için birer aile büyüğü oldu. Her ikisinin de yakın çevresinde bulundum. Bunlardan biri Türkkaya Ataöv, diğeriyse İlber Ortaylı'dır. Bana ağabeylik, babalık etmiş bu iki büyüğümü hemen her yıl Babalar Günü'nde aramayı sürdürdüm. İlber Hoca'mın geçen cuma bedenen aramızdan ayrılmasıyla ben, bir hocamı değil gerçek bir ağabeyimi, bir aile büyüğümü kaybettim. O nedenle yazıya böyle bir başlık mazur görülsün.

İlber Hoca'mla 30 yıl önce, bize derse gelmesine birkaç ay kala tanıştım. Onu ziyaretlerimden birinde, yanından ayrıldığımda asistanına benim için, "Aferin çocuğa. Hiç kıvırmadan, tavrını çok net ortaya koyuyor" demiş. Benimle ilgili bu izlenimi, ayrıca benim güvenilir olduğum konusundaki kanaati ahbaplığımızın hızla artmasını sağladı. Benim Berktay olduğumu öğrenmesiyse yakınlığımızı daha da perçinledi. O dönemki asistanına, "Sen kalfasın, Deniz de senin çırağın" diyordu. Hocanın etkinliklerini bana asistanı haber veriyordu. Bu şekilde bir usta-çırak ilişkisiyle onun bilgisinden, hayat deneyiminden ve hayata bakışından epey yararlandım. ok sayıda yabancı dil öğrenmişsem bu konuda bir Türkkaya Ataöv'ün, bir de İlber Ortaylı'nın sohbetleri etkili oldu.

Ama ben İlber Hoca'yı kanaat önderi olarak kabul etmemiştim. Pek çok konuda görüşlerimiz ayrıydı. Fakat onun asıl önemli yönü de buydu: Benim çeşitli olaylara bakışımın kendisininkinden çok farklı olduğunu bildiği halde, ikimiz de birbirimizi olduğumuz gibi kabul etmiştik ve hoca beni yakın çevresine dahil etmekten çekinmemişti. Dahası, ekranda onun bazı yorumlarını gördüğümde, ertesi gün "pat" diye odasına dalıyor ve "Hocam! Dünkü programınızdaki görüşlerinize hiç katılmıyorum" deyip tartışmaya giriveriyordum. Hoca da benim bu sert çıkışlarımı hiç terslemiyor, sakince yanıtlıyordu. Muhafazakâr kesimlerle o dönemde diyaloğu olsa da, ne İkinci cumhuriyetçilerden oldu ne de "Yetmez ama evet"çilerden. Dün "kara" dediğini ertesi gün "ak"layanlardansa hiç olmadı. 90'larda Jön Türkler'e daha sert yaklaşmasına karşılık son yıllarda, Türk Devrimi'nin öncülleri olan Jön Türkler ve İttihat ve Terakki hakkında çok daha gerçekçi yorumlar yapmaya başlamıştı. Hem genel olarak tarihin hem de Cumhuriyet tarihinin geniş kitlelerce bilinmesini sağladı. O nedenle son nefesini vermesi üzerinden birkaç saat geçmeden hakkında yazılanlardan üzüntü duydum. Bunu da ilkeleri söz konusu olduğunda hiç kimseyi defterden silmekten çekinmeyen biri olarak yazıyorum.