18 Kasım'da Rusya'nın önde gelen bağımsız doğal gaz üreticisi Novatek, Türkiye ile yeni bir LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) tedarik anlaşması yaptığını duyurdu. Şirket şu anda teslimat hacimlerini artırma ihtimalini değerlendirirken, Türkiye'nin gaz sektörüne yatırım yapma seçeneklerini de görüşüyor.
Bu adım, Avrupa Birliği'nin uzun vadeli sözleşmeler kapsamındaki Rus LNG ithalatını yasaklayacağı 1 Ocak 2027 tarihinden yalnızca birkaç hafta önce atıldı. Arz tarafında bu anlaşma, Avrupa pazarı kapanırken Rusya'nın gazını satabileceği yeni alıcılar bulma çabasını gösteriyor. Talep tarafındaysa Türkiye'nin gazı nereden ve hangi yöntemlerle alacağı konusunda elini esnek tutmak istediğini ortaya koyuyor.
Bununla birlikte Türkiye'nin Rus gazına olan alımlarını artırmaya sıcak bakması, tedarik çeşitlendirme stratejisini zayıflatmaktan ziyade tamamlıyor. Nitekim bu anlaşma, Ankara'nın Batılı şirketlerle LNG alımlarını büyütme adımlarıyla aynı çizgide ilerliyor.
Türkiye'nin iki kulvarlı LNG genişlemesiTürkiye'nin 2025'te duyurduğu anlaşmalar; BP, Shell, Cheniere, SEFE ve Equinor gibi sekiz uluslararası tedarikçiden 2026–2028 dönemindeki teslimatlar için yaklaşık 15 milyar metreküp (bcm) LNG'yi güvence altına aldı. Aralık 2025'te SEFE ve ENI ile de teslimatları 2028'de başlayıp on yıl sürecek, toplam 11 milyar metreküplük uzun vadeli anlaşmalar imzalandı. Ayrıca Woodside Energy, 2030'dan itibaren dokuz yıla kadar yıllık 5,8 milyar metreküpe varan doğal gaz sağlamak üzere BOTAŞ ile bağlayıcı uzun vadeli bir LNG satış ve alım anlaşması yaptı.
Bu anlaşmalar tek başına sınırlı hacimlerde görünse de bir araya geldiklerinde daha geniş bir tedarik ağı oluşturuyor. Üstelik Türkiye'nin çeşitlendirme hamlesi yalnızca Batı'dan daha fazla LNG almakla sınırlı değil. Ankara; genişleyen Batılı LNG sözleşmelerini, mevcut Rus boru hattı sevkiyatlarını ve Novatek anlaşmasını bir arada yürüterek farklı jeopolitik kamplar arasında ticari denge kuruyor.
Çok tedarikçili bu yapı BOTAŞ'ın pazarlık elini de güçlendiriyor. Tedarikçiler arasındaki rekabeti canlandırıyor ve Rusya Avrupa'dan boşa çıkan gazına yeni alıcılar ararken Ankara'nın daha uygun fiyat koşulları konuşabilmesine zemin hazırlıyor.
Rusya'nın alternatif pazar arayışıAvrupa'nın Ocak 2027'deki aşamalı yasağı yürürlüğe girdiğinde, yılda yaklaşık 15 milyon ton (Mt) Rus LNG'sinin kendine yeni rotalar bulması gerekecek. Novatek'in Yamal LNG operasyonu, Avrupalı alıcılara dayandığı için bu süreçte özellikle hassas bir konumda. LNG Piyasasındaki Jeopolitik Tercihler ve İkilemler analizinde de vurgulandığı üzere Novatek, uzun vadede sevkiyatlarının önemli bir kısmını Çin'e yönlendirmek istiyor; ancak kış aylarında Kuzey Deniz Rotası'ndaki zorlu seyir koşulları doğuya geçişi güçleştiriyor. Bu tablo, ihracatını Avrupa dışına kaydırmaya çalışan Moskova için Türkiye'yi önemli bir alternatif pazar haline getiriyor.
Rusya açısından bu anlaşma, Avrupa kapısı kapanırken LNG kargolarına yeni bir çıkış noktası sunuyor. Türkiye açısındansa mevcut boru hattı ticaretinin yanında Rus gazı alımında yeni bir kanal açıyor. Yani Türkiye, tedarikçi ülke olarak Rusya'dan uzaklaşmaktan çok, Rus gazını tedarik etme biçimini çeşitlendiriyor. Bu da çeşitlendirmenin yalnızca yeni satıcılar bulmakla sınırlı olmadığını; mevcut tedarikçilerle kurulan güzergâh ve mekanizmaların da genişletilebildiğini gösteriyor.

3