Otoban!

Bugünlerde fon meselesini bile ikinci plana düşüren bir tartışma var.

Evet, otoyol geçiş ücretleri. Vatandaşın hem haklı hem dertli olduğu bir mesele bu. Yoldan geçiyorsunuz. Ödemeyi unutuyor ya da nasıl yapacağınızı bilmiyorsunuz. Zaman geçiyor, borç katlanıyor. Size ulaşan bir bilgi de yok! Bir gün e-Devlet'te adınıza açılmış bir icra dosyası görüyorsunuz. Şaşkınlık, ardından aynı soru: "Bu borç nasıl bu kadar büyüdü" Bugün, vatandaşın karşısına ağır bir yük olarak çıkan bu sorunun hukuki yönüyle başlayalım.

YASA NE DİYOR

Konunun merkezinde, 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun var. Kanun'un 30. maddesi yalnızca Karayolları Genel Müdürlüğünün işlettiği yolları kapsamıyor. 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen özel işletmeli otoyolları da kapsıyor.

Ücret ödenmeden yapılan geçişlerde sistem şöyle işliyor:

İlk 15 gün içinde geçiş ücreti ödenirse ceza alınmıyor.

16. günden 45. günün sonuna kadar geçiş ücretine bir kat ceza ekleniyor.

45 günlük süre aşılınca ceza, geçiş ücretinin dört katına çıkıyor.

Özel işletmecilerin ayrıca bilgilendirme yükümlülüğü var. Yabancı plakalı araçlar dışında, dört kat cezalı tutarın takibinden en az 15 gün önce SMS, e-posta, ihbarname veya e-Devlet gibi yöntemlerden en az biriyle araç sahibine bilgi verilmesi gerekiyor.

Hesap açık: 500 liralık geçiş ücreti, 45 günlük sürenin ardından cezayla birlikte 2.500 liraya ulaşıyor. Henüz icra masrafı, faiz ve vekâlet ücreti yok bu tutarın içinde. Bunlar da eklenince yük ağırlaşıyor.

NEDEN BEKLİYORLAR

Bekledikçe, tahsil edilecek tutar da yükseliyor...

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nde, küçük tutarlı icra takipleri için belirlenen ücretin takipte kesinleşen miktarı aşamayacağı düzenleniyor. Borcun cezayla büyümesi, tarifenin sınırları içinde vekâlet ücretini de artırabiliyor.

İşte bu yapı, küçük alacağın dört kat cezalı aşamaya ulaşmasını beklemeyi mali açıdan cazip hâle getirebiliyor. Bence sorgulanması gereken de bu. Kanuna dayanması, ortaya çıkan mağduriyeti ortadan kaldırmıyor.

Bir başka mesele, aynı borçluya ait ve birlikte takip edilebilecek alacakların farklı avukatlara dağıtılarak ayrı dosyalara konu edilmesi. Bu da var şikayetler arasında...

NE YAPILABİLİR

Sorunu uzun uzun konuşabiliriz. Ama çözüm bulmak zorundayız.

Kamunun uyguladığı yaptırımla aynı ağırlıktaki bir cezanın özel şirketlerce tahsil edilmesi ne kadar adil

En büyük sorun vatandaşın borcundan haberdar olmaması. Yani yeterince aydınlatılmaması...

Şirketler, takip öncesindeki bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirdiklerini ortaya koyabilmeli. İcra dosyasıyla karşılaşanlar da bu yükümlülüğe uyulup uyulmadığını ve buna ilişkin itirazlarını gözden kaçırmamalı.

İhlalin ardından araç sahibine gecikmeden ve doğrulanabilir biçimde bilgi verilmeli.

Yasal ödeme ve bildirim süreleri tamamlandıktan sonra alacağın gecikmeden takibe alınmasını sağlayacak bir süre sınırı getirilmeli.

Dört kat ceza kaldırılmalı veya makul bir seviyeye indirilmeli.

Gereksiz ayrı takiplerle masrafların çoğaltılması önlenmeli.

Avukatlar elbette emeklerinin karşılığını almalı. Ancak sistem, borcun bekletilerek büyütülmesinden doğan ranta ve buna bağlı kazanca kapatılmalı.