Bugün kamu kurumlarını ilgilendiren iki konudan bahsedeceğim. İlki kişisel veriler ile ilgili diğer ise teknopolitik meselesi.

KVKK, KAMU KURUMLARINI UYARDI

Resmî Gazete'de yayımlanan "Kamu Tüzel Kişiliğini Haiz Veri Sorumluları Tarafından Kişisel Verilerin İnternet Ortamında Paylaşılması Hakkında İlke Kararı", kamu kurumlarının açık internet paylaşımlarını yeniden gündeme taşıdı. Kararın günlük hayatta neye karşılık geldiğini anlamak için Kişisel Verileri Koruma Kurumu Başkanı Prof. Dr. Faruk Bilir'le konuştum. Hocama bu düzenlemeye neden ihtiyaç duyulduğunu sordum. Kuruma ulaşan ihbar ve şikâyetlerin, kamu kurumlarının internet sitelerinde gereğinden fazla kişisel veri içeren belgeler yayımladığını gösterdiğini anlattı. Sorun açık: Bu belgelere yalnızca ilgililer değil, internete giren herkes ulaşabiliyor. Sıradan bir idari ilan bile böylece ciddi bir mahremiyet riskine ve kurumsal sorumluluk sorununa dönüşebiliyor.

NÖBET LİSTELERİ, GÖREVLENDİRME YAZILARI...

Görüşmede nöbet listeleri, görevlendirme yazıları, sınav ve kura sonuçları ile başvuru listeleri öne çıktı. Bu belgeler bazen ilan amacının gerektirdiğinden fazla bilgi taşıyor; kimlik, iletişim veya görev bilgileri gereksiz biçimde görünür hâle geliyor. Bu artık teorik bir veri koruma tartışması değil. Vatandaşın mahremiyetini doğrudan etkileyen, Kurulun inceleme ve yaptırım süreçlerine kadar uzanabilen somut bir sorun. Üstelik kararın kapsamı geniş. Bakanlıklardan belediyelere, üniversitelerden il özel idarelerine kadar bütün kamu tüzel kişileri veri sorumlusu olarak aynı yükümlülüklere tabi. Kurul da farklı kurumlarda tekrarlanan bu soruna karşı Kanun'un 15'inci maddesindeki yetkisini kullanarak ortak bir uygulama standardı oluşturmayı amaçlıyor.

TEKNİK ÖNLEM YETMEZ

Başkanın üzerinde durduğu bir başka nokta insan unsuruydu. Belgenin hazırlanması, onaylanması, yayımlanması ve zamanında kaldırılması için görevler ile kontrol noktaları açıkça belirlenmeli. Aynı özen, çok sayıda çalışanın erişebildiği kurum içi kanallarda da gösterilmeli. Personel düzenli eğitimlerle desteklenmedikçe, mahremiyet farkındalığı günlük iş akışına yerleşmedikçe yalnızca teknik araçlarla kalıcı bir veri koruma kültürü kurmak mümkün değil.

YASAK DEĞİL, ÖLÇÜLÜ PAYLAŞIM

Kararın internet paylaşımlarını yasaklayıp yasaklamadığını özellikle sordum. Başkanın cevabı netti: Karar yasak getirmiyor; kişisel veri içeren paylaşımların hangi hukuki şartla, hangi yöntemle, ne ölçüde ve ne kadar süreyle yapılabileceğini belirginleştiriyor. Sınav ve kura sonuçları bunun somut örneği. İlanı zorunlu kılan bir düzenleme varsa paylaşım yapılabilir. Ancak yalnızca gerekli bilgiler gösterilmeli, diğer alanlar çıkarılmalı veya maskelenmeli. Aynı amaç daha güvenli bir yöntemle gerçekleşebiliyorsa, kişisel verileri sınırsız bir çevreye açan yol olağan seçenek hâline getirilmemeli.

İYİ NİYET YETMİYOR

Başkan, kamu kurumlarının kötü bir amaç taşımadığını özellikle vurguladı. Ancak iyi niyet tek başına riski ortadan kaldırmıyor. Vatandaşın mahremiyeti, bilgiye erişmekte meşru menfaati olanların hakları ve kamu hizmetinin niteliği birlikte değerlendirilmeli. Prof. Dr. Bilir'in "Kamu kurumlarımızın veri koruma konusundaki farkındalığının yıllar içinde belirgin biçimde arttığını gözlemliyoruz" sözü önemliydi. Bu çabanın kalıcı sonucu, gerekli bilgiyi açıklarken fazlasını maskelemekten ve güvenli kanalları tercih etmekten geçiyor.

ŞEFFAFLIK, MAHREMİYETİN RAKİBİ DEĞİL

Buradaki kritik denge, şeffaflık ile mahremiyet arasında kuruluyor. İdarenin açık, hesap verebilir ve denetlenebilir olması elbette önemli. Ancak kişisel verilerin korunması da Anayasa'nın güvence altına aldığı temel bir hak. Bu iki değer birbirinin alternatifi değil. Kamu hizmetinin nasıl yürütüldüğü görünür kılınırken vatandaşın kimliğini veya özel durumunu gereksiz yere açığa çıkaran ayrıntılar paylaşım dışında tutulabilir. Üstelik internete konulan bilgi hızla kopyalanıyor; sonradan kaldırılması, bütün kopyaların geri alınmasını sağlamıyor.

REHBER YAYIMLANDI