Türkiye Gençlik STK'ları Platformu (TGSP), periyodik anketlerle gençlerin beklentilerini görünür kılıyor. "Türkiye'nin Gençleri 2026", bu serinin dördüncü profil araştırması. ADA Araştırma'nın yürüttüğü çalışma, 34 ilde, 15-30 yaşlarındaki 8.103 gencin cevaplarına dayanıyor. Sivil toplum ve kamu yönetimi için bence önemli bir başvuru kaynağı.

Rapora hukuk açısından bakınca, bilgiye erişimle adalet beklentisi yan yana geliyor. Gençleri dinlemek, duyduğumuz taleplere karşılık verme sorumluluğunu da beraberinde getiriyor. İşte bugün bu rapordan, rapordan anladıklarımdan bahsetmek istiyorum sizlere...

BİLGİNİN ADRESİ: İNTERNET

Bilgiye ulaşmada ilk sırada internet var.

Haber takibinde Instagram %36,2, X %23 ile öne çıkıyor.

Sosyal medyayı haber için en güvenilir mecra seçenlerin oranı %44,6.

Bu tablo, kurumların iletişim sorumluluğunu büyütüyor.

Gençlerin bulunduğu yerde anlaşılır, doğrulanabilir ve güncel bilgi sunmak gerektiğini ortaya koyuyor. Bir açıklamanın dayanağı da kendisi kadar görünür olmalı ki gençler buna ulaşabilsin, itibar edebilsin!

Bunun için kurumların hazırladığı içeriklerde bir revizyon şart. Buna göre internet içeriklerinde başvuru tarihleri, koşullar ve iletişim bilgileri kolay bulunabilmeli...

Gençler, karşılarına çıkan bir duyurunun güncel olup olmadığını kolayca anlayabilmesi, içeriği değerlendirmeleri, dikkate almaları için ilk ve önemli kriter... Yani bilgilendirmeler; fırsatlara erişimi kolaylaştıracak biçimde düzenlenmeli...

Doğru bilgi almak, hak aramanın ilk adımı. Bir genç, karşılaştığı haksızlığı tanıyabildiği ve nereye başvuracağını bildiği ölçüde kendini savunabilir... Bu yüzden dijital okuryazarlık eğitimi, kaynağı sorgulamanın yanında dijital hakları ve hukuki başvuru yollarını öğrenmeyi de içermeli... Eski ilan dönemleri, idarelerin önceki bildirim formatları revizyona girmeli..

DEZENFORMASYON: İDDİA İLE HÜKÜM ARASINDA

Anket, dezenformasyona maruz kalma oranını ölçmüyor. Ancak bulgular, doğrulama becerisini öncelikli bir mesele olarak ele almamız gerektiğini düşündürüyor.

Bir iddianın çok kişiye ulaşması, doğruluğunun kanıtı olamaz.

Özellikle suç isnatlarında bu özen daha da önemli.

Ekrandaki iddiayı peşinen hükme dönüştüren dil, kişilik haklarını zedeleyebilir.

Bir insanın itibarı, paylaşım hızına teslim edilmemeli.

Dezenformasyonla mücadele ederken ifade özgürlüğünü de gözetmeliyiz.

Yanlışı düzeltmenin yolu da açıklıktan geçmeli.

Hangi bilginin neden hatalı olduğu, anlaşılır gerekçelerle ortaya konulmalı.

Kurumlar, eleştiriyi cevaplandırabilmeli; hata yaptıklarında bunu kabul ederek düzeltmeli.

Yani anket bağlamında bakınca, doğru bilgi verilmesinin bir kamusal ihtiyaç olduğu, tersi durumun bir hukuka aykırılık olarak değerlendirilmesine kimsenin itirazının olmayacağını okuyorum.

ADALET DUYGUSU İŞE BAŞVURURKEN ŞEKİLLENİYOR

Haklar, yargılamalar ve cezalandırmalarla ilgili gelişmelere "çok ilgiliyim" diyenler %44,4.

"En güvenilir kurum" sorusunda yargıyı seçenlerin oranı ise %5,4.

Bu ikinci veri, kurumlar arasındaki tercihi gösteriyor. Genel bir yargıya güven oranı vermiyor. Ama yine de önemli... Üzerinde düşünmek gerekiyor.

Bir başka cevap da düşündürücü. İstenilen alan veya pozisyonda işe başlamada "referans ve torpil"i etkili bulanlar %38,6.

Bu tabloyu, adalet duygusunu gündelik hayatta güçlendirme çağrısı olarak okuyorum. Gençlere "çalış" derken, emeğin karşılığını bulacağına dair güveni de vermeliyiz. Liyakat, işe alımın her aşamasında görülebilmeli.

Bu sorumluluğu okulda, burs başvurusunda ve staj imkânlarına erişimde de gözetmeliyiz. Bir gencin hangi ölçütle değerlendirildiğini bilmesi, sonucunu anlayabilmesi ve gerektiğinde itiraz edebilmesi gerekiyor.