Yazar, Kur'an ayetlerini referans alarak doğru ile yanlışın net ayrılması gerektiğini ve bu tercihlerinin hem dünya hem ahiret hayatında farklı sonuçlar doğuracağını savunmaktadır. Adalet ve vicdan bilgisi çerçevesinde kişisel sorumluluk üzerinde durmakta, geçmiş medeniyetlerin yıkılışını ibret almak gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak dünyada başarı ve refahın sıklıkla ahlaki tercihlerle değil, çıkar ve güçle belirlendiği görülüyor; peki yazarın önerdiği vicdan yönetimi pratikte ne kadar etkili olabilir?
"Bu iki grubun örneği (iman ve inkâr edenler); kör ve sağır ile gören ve işiten gibidir. Örnekçe bunlar eşit olur mu Yine de öğüt alıp-düşünmeyecek misiniz"1
"De ki: 'Hiç görmeyen (a'ma) ile gören (basiret sahibi) eşit olabilir mi Veya karanlıklarla nur eşit olabilir mi"2
"Allah, (Kendisi'ne ortak koştuğunuz ilahlar konusunda) hiçbir şeye gücü yetmeyen ve başkasının mülkünde olan ile, tarafımızdan kendisine güzel bir rızık verdiğimiz, böylelikle ondan gizli ve açık infak eden kimseyi örnek olarak gösterdi; bunlar hiç eşit olur mu"3
"Allah şu örneği verdi: İki kişi; bunlardan birisi dilsiz, hiçbir şeye gücü yetmez ve herşeyiyle efendisinin üstünde (bir yük), o, onu hangi yöne gönderse bir hayır getirmez; şimdi bu, adaletle emreden ve dosdoğru yol üzerinde bulunanla eşit olabilir mi"4
"Öyleyse, Müslümanları suçlu-günahkar olanlar gibi (eşit) kılar mıyız"5
Mezkûr ayetlerde zıt kavramlara nazara verilmesinin çok sayıda hikmeti vardır. En başta doğru ile yanlışın çok net ayrılmasını sağladığı gibi mesajın da muhataplarına daha iyi aktarılmasına vesile olur.
İlgili ayetleri hakkıyla okuyan insan ister istemez sosyal hayattaki mukayesesini yapmaktan kendini alamaz. Engelli kardeşlerimizin hayatlarının ne kadar zor olduğu malûmdur. Dersine çalışmayan öğrencinin yüksek not alma imkânı yoktur. Bu dünya hadiselerini düşündüğümüzde ahirette de doğru yolda gayret göstermenin ehemmiyeti anlaşılır. Günah ve sevap işleyen elbette farklı muamele görecektir. Adalet bunu gerektirir...
"Gerçek şudur ki kâfir bir iyilik yaptığı zaman, onun karşılığında kendisine dünyalık bir nimet verilir. Mümine gelince, Allah onun iyiliklerini âhirete saklar, dünyada da yaptığı kulluğa göre ona rızık verir."6
Peşin ücrete aldanan bir nefsimiz var. Ahireti dolayısıyla ölümü çok uzak görmek çoğu hatamızın en önemli esbabı olarak anlamamız lazım. Rızık, zenginlik, makamın fikri dünyamızı zehirlemesine müsaade etmemeliyiz. Dünyevî ve ben merkezli bakış vartalara sürüklediği çok hadiselerle sabittir.

4