Rusya'da Sibirya Veba Araştırma Enstitüsü'nde çalışan Darya Şipilova'nın ölümü, biyolojik güvenlik konusunu yeniden gündeme getirdi. Rusya ölüm sebebini zatürre olarak açıklasa da hastane ve laboratuvar çalışanlarının da karantina altına alınmasına tatmin edici bir yanıt veremiyor. Veba salgını iddialarını reddediyor. Dünya sağlık örgütü ise Şipilova'nın ölüm nedeninin henüz kesinlik kazanmadığını söylüyor.

Bu konuya ilişkin dikkat çekici bir başka gelişme ise Çin'in Rusya sınırındaki bazı bölgelerde salgın ihtimaline karşı önlemlerini artırması oldu. Üstelik Rusya ve Çin'in daha önceden sınır ötesi bulaşıcı hastalık tatbikatı gerçekleştirmiş oldukları da biliniyor. Şimdilik bu olaya bakıp biyolojik bir saldırıdan söz etmek mümkün olmayabilir ama dünya medyası kuşku uyandıran gelişmelere ve yanıtlamayan sorulara bakıp "ya olursa" diye tartışıyor. Üstelik biyoloji ve yapay zekânın birleşmesi, gelecekte bu soruların önemini daha da artıracak gibi görünüyor.

Bir nükleer füze görünürdür, faili bellidir. Bu bir savaş sebebidir. Ancak laboratuvarda kasıtlı olarak güçlendirilmiş bir veba bakterisi sızdığında veya sızdırıldığında, arkasında hiçbir parmak izi bırakmaz. Bunun doğal bir salgın olup olmadığını anlayamayabiliriz. Kasıtlı bir salgının kaynağını belirlemek ya da sorumlusunu ortaya çıkartmak her zaman mümkün olmayabilir Sıradan bir doğal mutasyon maskesi takarak düşman ülkenin ekonomisini, tarımını ve ordusunu felç edebilir.

★ ★ ★

Bu tehlikenin yapay zekâyla ilişkisi yeni değil. 2022'de yapılan bir araştırmada hastalıkların tedavisi için geliştirilen bir yapay zekânın tek bir tuşla ölümcül maddeler tasarlamak amacıyla da kullanılabileceğini ortaya koymuştu. O dönemde araştırmacılar, ilaç keşfi için geliştirilmiş MegaSyn adlı bir yapay zekâ modelinin çalışma hedefini değiştirince yapay zekâ tek bir komutla altı saatte kimyasal silaha dönüşebilecek 40 bin molekül oluşturdu. Bu da iyi bir amaçla geliştirilen bir teknolojinin bile nasıl ölümcül sonuçlar doğurabileceğini ortaya koydu. Burada tehlike, yapay zekânın kendi kendine insanlığa düşman olması değil. İnsanların geliştirdiği bir teknolojinin, yine insanlar tarafından zararlı amaçlarla kullanılabilmesinde.

Aslında biyolojik silahların geçmişi yapay zekâdan çok daha eski. Yeni olan, bu silahların yeni teknolojiler sayesinde değişebilmesinde. Bugün bir biyolojik saldırının gerçekleşmesi sadece sağlığımızla sınırlı değil. Bu küresel bir kaos demektir.