Dünyanın en güçlü ordularından, en gelişmiş istihbarat teşkilatlarından birine sahip bir ülkede, küçük bir kız çocuğu ile emekli bir sirk ayısının maceralarını konu alan bir çizgi film, ulusal güvenlik meselesi olarak tartışılıyor.

Geçtiğimiz hafta İngiltere Parlamentosu dünyanın hemen her yerinde, dört yaşındaki çocukların izlediği Rus yapımı Masha ve Ayı adlı çizgi filmin ülkede yayınlanmasının yeniden değerlendirilmesini istedi.

Bizde Maşa ve Koca Ayı olarak bilinen bu çizgi filmi izleyenler bilir. Ormanda yaşayan Masha meraklıdır, sürekli hata yapar, ortalığı karıştırır ve ayının bütün düzenini bozar. Ama ayı sabreder, doğru yolu gösterir. Çizgi film arkadaşlık, paylaşma ve hayal gücü üzerine kurulu.

Tam da bu nedenle İngiltere'deki tartışma ilk bakışta tuhaf görünse de farklı partilerden elliyi aşkın İngiliz milletvekiline göre Masha o kadar da masum değil. Çizgi film karakteri Masha Rusları sevimli gösteriyor. Bazen Sovyet dönemini çağrıştıran bir üniforma giyiyor, bazen de dönemin gizli polis teşkilatının şapkasını takarak Sovyet sembollerini olağanlaştırıyor.

Estonya da İngiliz milletvekillerinin endişelerini paylaştı. Onlara göre de çizgi filmde, işgali, sürgünleri ve insanlığa karşı suçları çağrıştıran Sovyet sembolleri üzerinden Kremlin yanlısı militarist mesajlar veriliyor.

Masha ve Ayı, 2017'de Finlandiya'nın da gündemini meşgul etmişti. Finlandiya medyasında bazı yorumcular, çizgi filmi "Moskova'nın yürüttüğü hibrit savaşın bir parçası" olarak nitelendirmişti.

★★★

Aslında çizgi filmlerin propaganda amaçlı kullanılması olayı yeni değil.

Belçikalıların Ten Ten'i mesela. Tenten bazı ülkelerde farklı dönemlerde birbirine tamamen zıt gerekçelerle sansürlendi. Sovyetler onu antikomünist diye yasakladı. Başkaları antisemitizmle suçladı. Daha sonra da Afrika'yı sömürgeci bakışla anlattığı gerekçesiyle, özellikle Kongo' da eleştirilerin odağı oldu ve Fransa gibi ülkelerde kısıtlandı.

İngiliz yapımı Winnie the Pooh adlı çizgi filminin ise başına gelmeyen kalmadı. O da Çin'in cumhurbaşkanına benzediği gerekçesiyle Çin'de yasaklandı. Türkiye'de karakterin arkadaşı domuz sansürlendi.

Amerikan yapımı "Führer'in yüzü" adlı animasyon da unutulmamalı. Donald Duck kendisini Nazi Almanyası'nda yaşayan ezilmiş bir işçi olarak gördüğü bir kabustan uyandığında Amerika'da yaşadığı için şükreder. 2010'da Rusya, tamamen yanlış anlayarak Nazileri övdüğü gerekçesiyle animasyonu ülkesinde yasakladı. 6 yıl sonra aslında Nazilerle alay ettiklerini anlayıp yasağı kaldırdı.