Bugüne kadar yapay zekâyı daha çok ekranda gördük.
Görsel hazırladı.
Reklam metni önerdi.
Müşteri mesajlarına cevap verdi.
Ürün açıklaması düzenledi.

Ama şimdi mesele biraz daha büyüdü.

San Francisco'da Andon Labs adlı küçük bir yapay zekâ şirketi, Luna adını verdiği bir yapay zekâ ajanına gerçek bir mağaza teslim etti. Evet, yanlış okumadınız. Gerçek bir mağaza. Kirası olan, rafları olan, ürünleri olan, kapısından müşteri giren fiziksel bir dükkân.

Mağazanın adı Andon Market.

Bu olay ilk bakışta teknoloji dünyasının ilginç haberlerinden biri gibi görünebilir. Ama bence bundan daha fazlası var. Bu hikâye, ticaretin nereye gittiğini anlamak için önemli bir işaret.

Çünkü burada yapay zekâ sadece bir yardımcı değil. Sadece "şu ürüne açıklama yaz" denilen bir araç da değil. Burada yapay zekâya daha büyük bir görev verilmiş:

"Al bu mağazayı. Ürünleri seç. Fiyatları belirle. Çalışanları bul. Müşteriyle ilgilen. Ve para kazan."

Yani yapay zekâ ilk kez bu kadar görünür biçimde patron koltuğuna oturtulmuş oldu.

Andon Labs ne yapmak istiyor

Andon Labs klasik anlamda bir perakende firması değil. Firma daha çok yapay zekâ güvenliği ve otonom sistemler üzerine çalışan bir girişim. Onların derdi şu soruya cevap bulmak:

Yapay zekâya gerçek dünyada gerçek araçlar, gerçek para ve gerçek sorumluluk verildiğinde ne olur

San Francisco'da üç yıllık mağaza sözleşmesi imzalandı. Luna'ya internet erişimi, telefon, e-posta ve yaklaşık 100 bin dolarlık bir bütçe verildi. Görev basitti ama zorlayıcıydı:

Bir mağaza kur ve para kazanmaya çalış.

Luna ne yaptı

Luna önce mağazanın kimliğini oluşturdu. Ürünleri seçti. Fiyatları belirledi. Mağazanın çalışma saatlerini planladı. Duvara koyulacak logoya kadar karar verdi.

Sonra sıra insana geldi. İş ilanları açtı. İnternet sitelerinde mağaza çalışanı aradı. Başvuruları değerlendirdi. Telefon görüşmeleri yaptı. Bazı adaylara işi teklif etti.

Sonunda iki tam zamanlı insan çalışan işe alındı.

İşte hikâyenin en çarpıcı tarafı burada başlıyor.

İnsanlar, bir yapay zekânın yönettiği mağazada çalışmaya başladı.

Bu cümle bugün bize tuhaf geliyor. Ama birkaç yıl sonra o kadar da tuhaf gelmeyebilir.

Bu mağaza gerçekten çalışıyor mu

Evet, Andon Market gerçek bir mağaza. Kapısı açık. İçeri müşteri giriyor. Ürünler satılıyor. İnsan çalışanlar var. Müşteriler Luna ile iletişim kurabiliyor.

Ama burayı normal bir ticari mağaza gibi okumak hata olur.

Burası aynı zamanda bir laboratuvar.

Yani Andon Market'in amacı klasik anlamda "mağaza açtık, para kazanacağız" meselesi değil. Firma bunu açıkça bir deney olarak görüyor. Yapay zekânın gerçek dünyada nerede başarılı olduğunu, nerede saçmaladığını, nerede risk ürettiğini görmek istiyorlar.

Bu yüzden çalışanlar tamamen Luna'nın insafına bırakılmış değil. Hukuki olarak Andon Labs tarafından istihdam ediliyorlar. Maaşları, hakları ve güvenlikleri firma tarafından korunuyor. Yani ortada "yapay zekâ işveren oldu, insanı tek başına yönetiyor" gibi kontrolsüz bir tablo yok.

Ama yine de manzara yeni.

Çünkü ilk kez bir yapay zekâ sadece tavsiye veren değil, karar alan bir sistem olarak karşımıza çıkıyor.

Peki başarılı oldu mu

Burada abartıya gerek yok.

Hayır, bu mağaza şu an büyük bir ticari başarı hikâyesi değil.

Aksine, gelen bilgilere göre mağaza henüz kâr etmiyor. Aylık maliyetleri gelirinden yüksek. Yaklaşık 14 bin dolar seviyesinde aylık giderden, 6 bin ila 8 bin dolar arası gelirden söz ediliyor.

Yani Luna, bugün için insan patronları cebinden çıkaracak kadar başarılı değil.

Ama mesele sadece kâr değil.

Luna birçok şeyi yapabildi. Mağaza konsepti oluşturdu. Ürün aldı. Tedarikçi ve hizmet sağlayıcılarla iletişim kurdu. İş ilanı açtı. Adaylarla görüştü. Fiyat belirledi. Müşteriyle konuştu. Basın ilgisi topladı.