Her kış mevsimi geldiğinde, sokak sohbetlerinden televizyon ekranlarına kadar sıkça duyduğumuz o cümle tekrar sahneye çıkar: "Soğuk hava mikropları kırar."
Peki gerçekten öyle mi Kışın bastırmasıyla birlikte, kar örtüsünün serdiği o beyaz huzurun altında mikroplar sessizce ölür mü
Yoksa asıl savaş, insan vücudunun savunma duvarlarında mı yaşanır

Çocukluğumdan bu yana kulak dolgunluğuyla benimsediğimiz bu iddia, neredeyse kış mevsiminin yazılı olmayan sloganı gibidir. Yaşlı bir komşunun soba başında, "Ohh, kar iyi yağdı bu sene, mikroplar da kırılır artık," dediğini hepimiz duymuşuzdur. Ama bilim, bu konuda ne söylüyor

Kış aylarında sıcaklığın düşmesi, elbette pek çok mikroorganizmanın yaşam koşullarını zorlaştırır. Özellikle dış ortamda bulunan bazı bakteri ve virüsler, dondurucu soğuklarda hayatta kalamaz. Fakat mesele yalnızca mikropların varlığı ya da yokluğu değil. Mesele, insanın bu koşullarda savunmasız kalıp kalmadığı.

Birçok uzman, özellikle virüslerin (örneğin influenza ve rinovirüs gibi solunum yolu virüslerinin) soğuk ve kuru havada daha kolay yayıldığını vurguluyor. Çünkü düşük nem oranı, virüslerin daha uzun süre havada asılı kalmasına ve bulaşma riskinin artmasına neden oluyor. Üstelik soğuk hava, solunum yollarının doğal savunma bariyeri olan mukozayı da kurutabiliyor. Bu da virüslerin vücuda girişini kolaylaştırıyor.

Yani evet, belki dışarıda bir süre yaşayamayacak bazı bakteriler donarak yok olabilir ama insan bedeninin direnci düştüğü sürece, hastalıklar yine de yolunu buluyor.

Soğuk havanın bir başka etkisi ise insan davranışlarını değiştirmesi. Kış aylarında daha az dışarı çıkıyoruz, kapalı ve kalabalık alanlarda daha fazla vakit geçiriyoruz. Bu da hastalıkların yayılması için adeta bir fırsat yaratıyor.
Toplu taşıma araçlarında, alışveriş merkezlerinde, hatta ofis ortamlarında hastalıklar birbirine "şöyle buyurun" diyerek yer açıyor. Mikropların bu misafirperverliği ise genellikle yüksek ateş, öksürük ve burun akıntısıyla sonuçlanıyor.

Kaldı ki okullar, iş yerleri ve kreşler gibi kalabalık alanlarda havalandırma yetersizse, virüsler için adeta açık ofis konseptinde bir yayılma alanı oluşuyor.

"Kar yağarsa mikroplar kırılır" inancı, büyük oranda gözleme ve geleneksel düşünceye dayanır. Eskiden kırsal alanlarda sert geçen kışın ardından gelenbaharın daha az salgınla geçmesi, bu düşüncenin temelini oluşturmuş olabilir. Ancak bugün; ısınan evler, toplu yaşam alanları, alışveriş merkezleri ve okul sistemleri gibi unsurlar, bu döngüyü çoktan değiştirdi.