Merhabalar sevgili okurlar.

"İklim krizi uzak bir geleceğin sorunu değil; kapımızdaki kuraklık, sel baskınları ve yangınlarla bizzat yaşadığımız bir gerçeklik." Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Taraflar* Konferansı (COP)** ise pek çok tartışma ile birlikte iklim müzakereleri için önemli bir durak. Bu konferans, BM sistemindeki dönüşümlü ev sahipliği mekanizması uyarınca, 9-20 Kasım tarihleri arasında Antalya' da gerçekleşecek.

Her yıl dünyanın farklı bir bölgesinde düzenlenen ve sıklıkla "iklim zirvesi" olarak bahsedilen COP toplantıları; UNFCCC (The United Nations Framework Convention on Climate Change - Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi)' nin en yüksek karar alma organı. Söz konusu sözleşmenin amacı; iklim değişikliği ile küresel mücadele için bir çerçeve sunmak ve takip edecek iklim anlaşmalarının temelini atmak.

COP' lar özünde ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadelede uzlaşı yoluyla ortak kararlar aldığı uluslararası bir müzakere platformu.

UNFCCC çatısı altında yürütülen resmi müzakerelerde küresel sıcaklık artışının sınırlandırılması hedeflenirken, aynı zamanda; iklim değişikliğine uyum politikalarının geliştirilmesi, iklim finansmanı, teknoloji transferi ve kapasite geliştirme gibi başlıklar da ele alınıyor.

Bu konferanslarda yapılan anlaşmalar ve alınan kararlar, ülkelerin ulusal iklim politikalarını doğrudan etkiliyor. Devletlerin yanı sıra; sivil toplum kuruluşları, özel sektör, bilim dünyası ve yerel yönetimler de sürecin sağlıklı ve etkili işlemesine önemli katkı sunuyorlar.

COP, yalnızca birkaç haftalık bir zirve olarak görülmemesi gereken bir toplantı. Otuz yılı aşkın süredir devam eden bu süreç; her yıl bir öncekinin üzerine inşa edilen, yıl içerisinde teknik toplantılarla adeta kilometre taşları döşenerek ilerleyen uzun soluklu bir müzakere ve iş birliği yolculuğu. Her toplantı, bir sonrakine bayrağı devreden bir hazırlık aşaması niteliği taşıyor. Bu nedenle doğru hazırlık yapmak, güçlü bir koordinasyon sağlamak ve sürecin dinamiklerini iyi anlamak; gerçek ve kalıcı etki yaratmanın en temel anahtarları.

COP31'vin Antalya' da yapılacak olması, Türkiye'nin iklim politikaları için önemli bir adım. Sivil toplumun katılımı bu noktada kritik önem taşıyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, "31 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü" kapsamında gitmiş olduğu New York' ta, Türkevi' nde sivil toplum kuruluşu temsilcileri ile Sıfır Atık ve COP31 konulu bir toplantıya katıldı. Bakan Kurum, burada yaptığı konuşmada çevre meselesinin artık insanlığın geleceği ile ilgili bir mesele olduğunu belirterek; "İklim krizi bir ihtimal değildir, bir uyarı değildir, bir senaryo hiç değildir. İklim krizi, şu anda yaşadığımız gerçeğin ta kendisidir." dedi.

Bakan Kurum, aşırı hava olaylarının sıklığının son 50 yılda katlanarak arttığına dikkat çekerek, "Her yıl milyarlarca ton atık üretiyoruz. Bunun önemli bir kısmını da doğaya kontrolsüz şekilde bırakıyoruz. Artık mesele sadece çevre değildir. Mesele ekonomi, gıda güvenliği, su güvenliği ve toplumsal istikrardır. Bu bir çevre krizi değil, bir sistem krizidir." şeklinde konuştu.

Türkiye' nin tecrübesini küresel ölçekte büyütmenin zamanının geldiğini ve dünyanın artık COP31 konusunda sonuç görmek istediğini belirten Kurum, sözlerini; "Bu nedenle biz COP31'i klasik bir zirve olarak kurgulamıyoruz. Biz COP31'i bir kırılma anı olarak görüyoruz. Ve bu kırılmanın adı şudur: Uygulama." diyerek tamamladı.

İklim Haber; her hafta Yeşil Mutabakat, fosil yakıt ve yenilenebilir enerji sektörleri ile yeşil iyileşme çerçevesinde yaşanan gelişmeleri bir araya getirip okuyucularına sunan bir haber bülteni.

İşte, İklim Haber' e göre geçtiğimiz iki hafta içinde yaşananlar ve olumlu-olumsuz gelimeler:

İran' daki savaşın çevresel etkileri giderek büyüyor. Çatışma ve Çevre Gözlemevi (CEOBS - Conflict and Environment Observatory), savaşın ilk 10 (gününde çevresel risk taşıyan 300' ün üzerinde olay tespit etmiş bulunuyor. Uzmanlara göre saldırılar sonucu ortaya çıkan kirleticiler, özellikle toprakta ve su kaynaklarında uzun süre kalıcı olabilecek kirliliğe yol açabiliyor. Ağır metallerin ve ''sonsuz kimyasallar'' olarak bilinen PFAS gibi maddelerin ortaya çıkması, hem ekosistemler hem de halk sağlığı için uzun vadeli riskler barındırıyor.

COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Ankara'da Avrupa Birliği Delegasyonu ve üye ülkelerin büyükelçilerine, Türkiye'nin COP31'e ev sahipliği sürecine ilişkin bilgi verdi. Bakan Kurum, COP31 sürecinde güçlü bir Avrupa ortaklığının kaçınılmaz olduğunu ifade etti ve "Türkiye' nin en büyük ticaret ortağı olan AB ile ilişkilerimizi temiz enerji, yeşil dönüşüm ve iklim iş birliği konuları başta olmak üzere tüm alanlarda yaygınlaştırmayı hedefliyoruz" dedi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılına ilişkin seragazı emisyonu verilerini açıkladı. Bu dönemde, toplam emisyonlarda karbondioksit eşdeğeri olarak en büyük payı %71,8 ile enerji kaynaklı emisyonlar alırken, bunu sırasıyla %12,9 ile endüstriyel işlemler ve ürün kullanımı, %12,6 ile tarım, %2,6 ile atık sektörü takip etti. Kişi başı toplam seragazı emisyonu 1990'da 4,2 ton karbondioksit eşdeğeriyken 2023'te 6,5 ton ve 2024'te 6,8 ton karbondioksit eşdeğeri olarak hesaplandı. Böylece 2024'te toplam seragazı emisyonu bir önceki yıla göre %5,3 artarak 584,5 milyon ton karbondioksit eşdeğeri oldu.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, plastik çatal, bıçak, tabak ve pipet gibi doğayı zehirleyen ürünlerin piyasaya arzını yasaklamayı hedefleyen bir yönetmelik taslağını görüşe açtı. Bakanlığın adımının önemini vurgulayan Greenpeace, yönetmeliğin plastik krizine karşı gerçek bir çözüm olması için üretim yasağını ve genişletilmiş üretici sorumluluğunu da içermesi gerektiğini söyledi. Bakanlığın sunduğu yönetmelik taslağına görüşleri sunmak için son tarih 3 Nisan. Greenpeace, yönetmeliğe "üretim yasağı" ve "genişletilmiş üretici sorumluluğu" maddelerinin eklenmesi talebini içeren görüşünü hazırladı.