Emekli tuğgeneral, Dr. Osman Gazi Kandemir, İndependent Türkçe'de yayınlanan "Savaşın yeni cephesi: Sosyal medya, algoritmalar ve anlatı üstünlüğü" başlıklı yazısında, "ABD ve İsrail'in İran'a yönelik geniş çaplı operasyonları sürerken, paralel bir mücadele sosyal medya platformlarında, algoritma akışlarında ve insan zihinlerinde yürütülüyor. Bu mücadelenin sonucu, sahadaki sonuçlar kadar, belki de daha fazlası, çatışmanın seyrini belirleyecek.

Burada söz konusu olan, gerçekliğin inşa edildiği zeminin kendisi... Clausewitz, savaşı politikanın başka araçlarla sürdürülmesi olarak tanımlamıştı. Bugün savaş, yalnızca politikanın devamı değil; aynı zamanda algının nasıl üretildiğiyle ilgili bir süreç haline geliyor." diyor.

Kandemir yazısını, "Ortaya çıkan tablo, savaşın şeklinin köklü biçimde değiştiğini teyit ediyor. Fiziksel cephedeki kazanımlar, dijital alanda kaybedilen anlatı üstünlüğü karşısında kalıcı bir stratejik avantaja dönüşmüyor. Bir operasyonun etkisi, artık sahadaki sonuçlarından çok nasıl kurgulandığıyla, hangi duygusal frekansı tuttuğuyla ve hangi algoritmalarda hayatta kaldığıyla ölçülüyor.

Bu yeni düzende güç, sadece silah kapasitesinden değil, anlatı dayanıklılığından geliyor. Savaşın cephe hattı artık haritalarda değil; ekranlarda, algoritmalarda ve zihinlerde çiziliyor. Ve bu cephede zafer, toprak kazanmakla değil, gerçekliği tanımlamakla elde ediliyor." diye bitiriyor.

***

Aslında, ABD-İsrail'in İran'a saldırısından önce de bu savaştan bağımsız olarak birçok cephede algoritma savaşı sürdürülüyordu. Yalnız, bu savaş iki veya daha çok tarafın birbiriyle mücadelesi şeklinde geçmiyor. Bu savaşta, çeşitli algoritmalar kullanılan sosyal medya silahı, büyük ölçüde ABD kontrolündedir.

Google, Twitter, Facebook, İnstagram gibi algoritma kullanan ABD şirketleri karşısında in'in Tik-Tok'u da var. Yalnız ABD şirketleri toplamda daha etkili...

Algoritma, "belli bir problemi çözmek veya belirli bir amaca ulaşmak için tasarlanan yol" olarak tanımlanıyor. İlk algoritmanın, el-Hârizmî tarafından "Hisab el-cebir ve el-mukabala" kitabında anlatıldığı, sözcüğün el-Hârizmî'nin isminin Avrupalılarca telaffuzundan doğduğu biliniyor.

***

Google, kuralları değiştirerek, buna bağlı yeni algoritma uyguluyor ve bu sayede bütün dünyada çok sayıda sayfanın görünürlüğünü yüzde 90 oranında düşürebiliyor. Böylece yayınladığı reklamlar için verdiği parayı de aynı oranda düşürmüş oluyor.

Facebook, Dünya Sağlık Örgütü merkezli salgın uygulamalarının koruyuculuğunu üstlenerek, yıllarca dünya çapında algoritma temelli sansür uyguladı; düşünce ve ifade özgürlüğünü kısıtladı. Twitter ise son zamanlarda ABD ve İsrail politikalarına aykırı görüşler yayınlayan hesapların, kendi takipçileri tarafından dahi görülmemesini sağlayan algoritmalar kullanıyor.