Kutadgu Bilig'te "bilig" kavramı, kuru bilgi yığınını ifade etmez. Kuru bilgi ile malumatfuruş insan yetişir. Yusuf Has Hacip bunun yerine akıl, hikmet ve ahlâkla bütünleşmiş bilgiyle mücehhez insan yetiştirmeyi hedefler.

Kutadgu Bilig'e göre bilgi, insanı yükselten en mühim değerdir. Bilgi, erdemden uzaklaştığında insanı hakikate götürmek yerine kibir ve yanlışlığa sürükler.

Kitapta bilgi ile ahlâk, birbirini tamamlayan mütemmim cüz olarak görülür. Maarifin asıl hedefi ezber bilgilere sahip insan yetiştirmek değil; bildiğini doğru kullanan, adaletli ve erdemli insanlar yetiştirmektir.

Kur'an-ı Kerim; hayata geçirilmeyen bilgiyi değersiz bulur, bilgiyi hayata geçirmeyenleri "kitap yüklü merkep" olarak niteler.

Eserde yer alan dört temel karakter; Kün Togdı (hükümdar, adaleti temsil eder), Ay Toldı (vezir; mutluluk ve devleti temsil eder), Ögdülmiş (vezir, aklı temsil eder) ve Odgurmış (kanaati temsil eder), insanı kemale erdirecek eğitim modelinin temel unsurlarını temsil etmektedir.

Adalet, eğitimin eşitlik ve hakkaniyet yönünü; akıl, düşünmeyi ve sorgulamayı; mutluluk, insanın iç huzurunu ve toplumsal uyumunu; kanaat ise insanın ölçülü ve bilinçli yaşamasını ifade eder.

Kutadgu Bilig'de ortaya konan eğitim anlayışı örnek alınırsa günümüz eğitim sisteminde ihmal edilen değerler eğitimi kuvveden fiile geçirilir ve kâmil insan yetiştirilebilir.

Teknolojik gelişmeler bilgiye erişimi kolaylaştırdı ancak sistemin sahipleri yanlışı önceleyen bir algoritmayı kullanıyorlar. Doğruyu yanlıştan ayırabilen, vicdan sahibi ve mesuliyet şuuru taşıyan insanlar yetiştirmenin zorluğu daha görünür hâle geldi. Bilgi asrında yaşanmasına rağmen hikmet eksikliği, eğitim sistemlerinin temel problemlerinin başında gelmektedir.

Yusuf Has Hacip'in eğitim anlayışı bilgiyi hikmete dönüştürmeyi esas alır. Eğitim, insanın yalnızca zihnini değil; kalbini ve ahlâkını da geliştirmelidir.

Yusuf Has Hacip'in öğretmen anlayışı da dikkat çekicidir. Bilge kişi sadece konuşmaz, davranışlarıyla da örnek olur. Öğretmen yalnızca ders anlatmaz; öğrencilerin karakter gelişimine rehberlik eder, rol-modeldir. Eğitimin en önemli belirleyicisi, kâmil öğretmendir.