İsrail'in Türkiye sınırına yaklaşık 70 kilometre mesafedeki Ebu Zuhur Hava Üssü'nü vurması, sıradan bir Suriye saldırısı olarak okunabilir mi Yoksa hedef Şam'dan daha çok Ankara'nın Suriye'deki yükselen ağırlığı mı

18 Ağustos gecesi İsrail uçakları, Suriye'nin İdlib kırsalındaki Ebu Zuhr Hava Üssü'ne sekiz ayrı saldırı düzenledi. Pistin ve bazı askerî tesislerin vurulduğu saldırıda can kaybı bildirilmedi. Ancak bombaların düştüğü yer, taşıdığı mesaj bakımından hedefin kendisinden çok daha büyük.

Çünkü Ebu Zuhr, Türkiye sınırına yaklaşık 70 kilometre mesafede. Üstelik İsrail saldırıyı, Suriye'nin bu üste Türk askerî unsurlarının konuşlandırılmasına izin vermek üzere olduğu iddiasıyla savundu. Ankara ise bölgede Türk askerlerinin bulunmadığını ve Suriye ile askerî iş birliğinin eğitim ve uzmanlık desteği çerçevesinde olduğunu açıkladı.

İşte asıl soru burada başlıyor:

İsrail gerçekten yalnızca bir Suriye hava üssünü mü vurdu, yoksa Türkiye'ye de bir mesaj mı gönderdi

Hedef pist olabilir; asıl hedef Suriye'nin geleceği

Ebu Zuhr Hava Üssü uzun süredir faal değildi. Dolayısıyla saldırının askerî anlamını yalnızca "bir hava üssünü imha etmek" üzerinden okumak eksik kalır. Reuters'a göre üs 2013'ten beri operasyonel değildi ve saldırının arka planında İsrail'in, Türkiye'nin bölgede askerî varlığını artırabileceği endişesi bulunuyordu.

Bu durumda İsrail açısından mesele, bir pistten çok Suriye'nin gelecekteki güvenlik mimarisidir.

Şam yönetimi Türkiye ile askerî eğitim, yeniden yapılanma ve güvenlik alanlarında yakınlaşırken, Ankara da yeni Suriye düzeninin önemli destekçilerinden biri hâline geliyor.

İsrail ise bunun kendi güvenlik anlayışıyla çelişebileceğini düşünüyor.

Dolayısıyla Ebu Zuhr saldırısı, aslında şu stratejik sorunun küçük bir fotoğrafıdır:

Suriye'nin güvenlik mimarisini kim şekillendirecek

Birinci ihtimal: Türkiye'nin Suriye'deki askerî ağırlığını frenlemek

Bana göre saldırının en güçlü açıklaması budur.

İsrail'in saldırıyı doğrudan "Türk askerlerinin konuşlandırılması" iddiasıyla gerekçelendirmesi tesadüf sayılamaz. İsrail , Şam'ın Türkiye'nin konuşlanmasına izin vermesinin İsrail açısından kabul edilemez bir güvenlik değişikliği oluşturacağını ileri sürdü.

Ankara'nın açıklaması ise bunun tersini söylüyor.

Dolayısıyla ortada yalnızca askerî değil, stratejik niyetlerin çarpıştığı bir alan bulunuyor.

İsrail'in vermek istediği mesaj şu olabilir:

"Suriye'de güvenlik dengelerini değiştirecek bir askerî yapılanmayı kabul etmeyeceğim."

Bu mesajın muhatabı yalnızca Şam değildir.

Ankara da bu mesajın doğal muhatabıdır.

İkinci ihtimal: Türkiye'nin tepkisi mi ölçülüyor

Bu ihtimali tamamen dışlamak mümkün değildir; ancak eldeki açık kaynak verileri bunun İsrail'in asıl amacı olduğunu kanıtlamıyor.

Bir devletin başka bir ülkenin sınırına bu kadar yakın bir bölgede saldırı düzenlemesi, karşı tarafın siyasi, diplomatik ve askerî reaksiyon kapasitesini gözlemleme imkânı da yaratır.

Fakat burada önemli bir ayrım yapmak gerekir:

"İsrail Türkiye'nin hava savunmasını test etti" demek için elimizde kanıt yoktur.

Saldırı sırasında Türk radarlarının, hava savunma sistemlerinin veya elektronik harp kapasitesinin özellikle ölçüldüğünü gösteren güvenilir bir bilgi kamuya açık değildir.

Bu nedenle bunu kesin hüküm olarak değil, stratejik ihtimallerden biri olarak görmek gerekir.

Üçüncü ihtimal: Ankara'nın kırmızı çizgileri yoklanıyor

Daha önemli ihtimal budur.

İsrail açısından Türkiye artık yalnızca NATO üyesi bir ülke değil; Suriye'nin geleceğinde doğrudan etkili, bölgesel askerî kapasitesi yüksek ve Şam yönetimiyle yakın çalışan bir aktördür.

Üstelik 7 Ağustos'ta Mekke'de Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan savunma anlaşması, bölgesel güvenlik denklemine yeni bir boyut getirmiştir. Anlaşmaya göre taraflardan birine yönelik silahlı saldırı, diğerleri açısından da saldırı olarak değerlendirilecektir.

Bu gelişmenin hemen ardından Suriye'de Türkiye'ye yakın yeniden faal hale getirilmeye çalışılan bir askeri üssün, İsrail tarafından hedef alınması, zamanlama bakımından ayrıca dikkat çekicidir.

Burada "saldırı Mekke İttifakı'na karşıdır" demek için henüz yeterli veri yoktur.

Fakat şu soruyu sormak son derece meşrudur:

İsrail, Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan ekseninin daha fazla kurumsallaşmasından rahatsız mı

Bu soru önümüzdeki dönemde daha da önem kazanacaktır.

Dördüncü ihtimal: ABD İsrail'in arkasında mı

Burada da dikkatli olmak gerekiyor.

İsrail'in ABD'nin bilgisi dışında hareket etmediğini varsaymak başka, "ABD bu saldırıyı destekledi" demek başkadır.

Mevcut bilgiler ikinci iddiayı desteklemiyor.

Tam tersine ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack saldırıyı "gereksiz bir tırmanma" olarak nitelendirdi ve Washington'ın Türkiye-İsrail-Suriye arasında çatışmayı önleyecek bir iletişim mekanizması kurmaya çalıştığı bildirildi.

Bu önemli.

Çünkü Washington açısından Türkiye ile İsrail'in Suriye üzerinde doğrudan çatışma ihtimali, ABD'nin bölgedeki çıkarları açısından son derece maliyetli olacaktır.

Dolayısıyla bugün için daha doğru okuma şudur:

ABD'nin İsrail'e koşulsuz destek verdiği bir tablo değil, İsrail'in hamlesinin Washington'ın Suriye'deki dengeleme çabasını da zorlaştırdığı bir tablo vardır.

Beşinci ihtimal: