Ortadoğu'da yeniden tansiyon yükseliyor. Diplomasi masası tamamen dağılmış değil; ancak sahadaki askeri hareketlilik, diplomasinin gölgesinde daha sert bir seçeneğin de hazır tutulduğunu gösteriyor. Özellikle ABD'nin bölgeye yönelik askeri yığınak faaliyetleri, İran'a karşı "sınırlı fakat etkili" bir operasyon ihtimalini yeniden gündeme taşıdı.

Son dönemde Washington yönetiminin farklı coğrafyalarda daha sert bir güvenlik dili kullanması, NATO içindeki bazı kırılganlık işaretleri ve Ortadoğu'daki askeri hazırlıklar birlikte değerlendirildiğinde, İran dosyasının yeniden ısındığını söylemek abartı olmayacaktır.

Muhtemel bir ABD-İsrail müşterek harekâtında asıl hedefin İran rejimini devirmekten ziyade, Tahran'ın nükleer ve stratejik askeri kapasitesini geriletmek olduğu anlaşılıyor. Bu çerçevede "Sınırlı Stratejik Darbe" modeli öne çıkıyor.

Bu modelde hedef; kısa süreli, yoğun ve belirlenmiş hedef setlerine odaklanan bir operasyonla İran'a ağır maliyet üretmek. Amaç, İran'ı nükleer eşikten geri çekmek ve müzakere masasında daha zayıf bir konuma itmek.

Bölgeye birden fazla uçak gemisi görev grubunun sevk edilmesi, uzun menzilli bombardıman kapasitesinin hazır tutulması ve ileri üs ağının tahkim edilmesi, askeri seçeneğin masada olduğunu gösteriyor.

Muhtemel harekât senaryosunda:

Hava savunma sistemlerinin ilk aşamada etkisizleştirilmesi, Derinlikteki nükleer tesislerin hedef alınması, Balistik füze altyapısı ve komuta-kontrol merkezlerinin vurulması

Öncelikli başlıklar arasında yer alacaktır.

Bu tür bir operasyonun 5–7 gün gibi sınırlı bir sürede tamamlanması ve ardından diplomatik sürece dönülmesi planlanabilir. Ancak savaşların planlandığı gibi ilerlemediğini tarih defalarca göstermiştir.

İran Nasıl Karşılık Verebilir

İran'ın ABD ana karasına doğrudan saldırı kapasitesi sınırlı olsa da bölgesel asimetrik araçları oldukça geniştir. İsrail'e yönelik füze salvoları, Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğini riske sokacak hamleler, Irak ve Suriye'deki milis unsurlar üzerinden dolaylı karşılıklar olasılıklar arasında.

Buradaki kritik eşik iki noktada düğümleniyor:

ABD personelinin ciddi kayıp vermesi, İran liderliğinin doğrudan hedef alınması.

Bu eşiklerden biri aşılırsa, "sınırlı darbe" planı hızla geniş çaplı bir savaşa evrilebilir.

Bölgesel Etkiler: En Kırılgan Alan Enerji

Böylesi bir senaryoda İran zayıflayabilir; ancak tamamen çökmesi beklenmez. Nükleer program geciktirilebilir ama ortadan kaldırılması zor görünmektedir. Asıl etkiler enerji piyasalarında hissedilir.

Hürmüz Boğazı'ndaki risk, petrol fiyatlarını hızla yukarı taşıyabilir. Körfez güvenliği kırılganlaşır. Küresel enflasyon baskısı artar. Avrupa ve Asya ekonomileri doğrudan etkilenir.