Popüler tarih yazarları ve anlatıcıları arasında benim favorim, Prof. Emrah Safa Gürkan. YouTube kanalında yılın son yayınlarından birini "fazla çalışmaya nasıl kolayca ikna olduk" başlığına ayırmıştı.

Tarih hocası Jan de Vries'ın çığır açan kitabı Çalışkanlık Devrimi'nden hareket ediyordu.

Sanayi devrimiyle başlamamışız fazla çalışmaya. Fazla çalışmaya başlamamız sanayi devrimine ön açmış.

1600'lerde daha fazla tüketebilmek için daha çok gelire yönelmiş insanlar. Bir yaklaşım değişikliyle daha uzun mesaiye ve ücretli çalışma disiplinine razı olmuşlar.

Ondan önce MİT Başkanı İbrahim Kalın'ın eski bir videosu viral olmuştu. Fransızların flanör kavramını önemsediğini, bazen şehirde başıboş gezen flanör olmak gerektiğini anlatıyordu. Boşvermişliği değil kültürel aylaklığı kastediyordu, ben de severim. Yalnız, flanörlük üzerine romantik ama yanlış anlama sebebiyle bağlamı kayan bir tartışma başlatmıştı.

Oysa Baudelaire gibi dekadan edebiyatçılar, 1800'lerin Paris'inde avare aylak dolaşmayı romantize ederken çalışkanlık devrimine başkaldırıyorlardı.

Flanörlük; ilerleme takıntısına ve onun dayattığı düşünmeden çalışma disiplinine karşı ders kırmaya, çalışma kampına dönen modern şehirde derin düşüncelere dalarak kentli miskin olmaya bir çağrıydı. Bizde bugün 5 milyona yaklaşan ev genci işsizin mecburi bunalımı, amaçsızca kaldırım mühendisi takılmak zorunda kalması gibi değildi. Bohem yaşayışı, düşünceli gezginlik onlarda keyfi bir seçimdi.

Çalışma hayatı üzerine bu hayli yüksek entelektüel tartışmaya, 2025 bitmeden sürpriz bir isim de katıldı. Yıldız Holding'in eli kalem tutan patronu Murat Ülker...

Kişisel blogu Hayatın İpuçları'nda 2025'in son yazılarındandı. Ve Cumhurbaşkanlığı Özel Kalem Müdürü Prof. Hasan Doğan'ın bir kitabını referans alıyordu.

Kitabın adı, Osmanlı Devleti'nin Son Dönemlerinde Çalışma İlişkileri ve Çalışan Hakları. Tanzimat'tan II. Meşrutiyet'e şehirleşme, üretim biçimlerinin değişmesi ve Avrupa'daki gelişmelerin tesiriyle ücret, mesai, izin hakkı gibi uygulamaların nasıl şekillendiği üzerine bir inceleme...

Murat Ülker, oradan güncel asgari ücret artışına getiriyordu sözü.

Yüzde 27'lik son zammın yeterli mi, yetersiz mi olduğu tartışmasına girmeden; işverene bindirdiği yüke şöyle dikkat çekiyordu: