Kâbe'de hacılar ve Ramazan ayı

ABDULLAH ŞANLIDAĞ

Ramazan ayı geldiğinde Anadolu'nun pek çok şehrinde olduğu gibi Kahramanmaraş'ta da hayatın ritmi değişir. Akan sular durur, Kur'an ayına topyekûn saygı ve hürmet başlar. Aynı sokaklar, aynı insanlar… ama başka bir iklim. Bomboş olan camiler taşmaya başlar. Oruçla terbiye olan nefis, camilerde çoğalan cemaat, mukabele halkaları, hatimle kılınan teravihler… Din, bir kimlik beyanından çok ortak bir duyguya dönüşür.

Ramazan, bireysel bir ibadetin ötesinde toplumsal bir seferberliktir. Ve bu seferberliği Anadolu'nun her karışında hissedersiniz. Tatlılar, Maraş'a özgü yöresel Ramazan yemekleri.. Ramazan Sokağı ismiyle açılan bölgelerde etkinlikler ve çocukların dünyasına hitap eden programlarla bir başkadır Ramazan ayı.

Bu iklimde müziğin ve ilahilerin özel bir yeri vardır. "Kâbe'de hacılar hu der Allah" dizeleriyle bilinen ilahinin yeniden gündeme gelişi de bu bağlamda okunmalı. Özellikle Celal Karatüre ve arkadaşlarının yorumu, eseri sadece nostaljik bir ezgi olmaktan çıkarıp yeni kuşakların diline dolanan canlı bir ifadeye dönüştürdü. Sosyal medyada yayılması bir yana, okul bahçelerinde, teneffüslerde çocukların bu ilahiye eşlik etmesi bize başka bir şeyi daha gösteriyor: Dini duyarlılık ile neşe arasında zorunlu bir karşıtlık yoktur.

Burada durup şu soruyu sormak gerekir: Bir ilahinin çocuklar tarafından sevilerek söylenmesi, içeriğinin "boşaltıldığı" anlamına mı gelir İlahinin anlam derinliği elbette sadece ritimden ibaret değildir. "Hu" zikri, tasavvuf geleneğinde Allah'ın varlığını ve birliğini anmanın sembolik bir ifadesidir. Kâbe merkezli bir hayal dünyası, ümmet bilincini ve kulluk şuurunu çağrıştırır. Ancak çocuk, bu derinliği ilk anda kavramasa bile diline dolanan kelimeler onun hafızasında bir iz bırakır. Din eğitimi çoğu zaman sevgiyle başlar; bilgi ve bilinç ise zamanla inşa edilir.

Eleştirilerin bir kısmı, çocukların dini içeriklerle erken yaşta temas etmesini "laik düzen için tehdit" olarak kodluyor. Oysa meseleye daha serinkanlı bakmak gerekir. Aynı çocuklar, küfrü normalleştiren, şiddeti estetize eden, kadını nesneleştiren popüler kültür ürünlerine maruz kaldığında kimsenin "tehlikenin farkında mısınız" diye manşet atmadığını görüyoruz. Burada asıl toplumsal refleks, çocukların neyle beslendiğine dair seçici bir hassasiyet üretmektir.