Yeni ŞafakYasin Aktay17 Şubat 2021
Okunma: 4  
Oylama:  
 0
 0
 Oy Verebilirsiniz
Yasin Aktay
Yasin Aktay
Yasin Aktay
17 Şubat 2021
Modernleşme, Anayasa ve Türkiye'nin istisnailiği
Modernleşme, Anayasa ve Türkiye'nin istisnailiği(function(h,o,t,j,a,r){h.hjh.hj||function(){(h.hj.qh.hj.q||).push(arguments)};h._hjSettings{hjid:2167424,hjsv:6};ao.getElementsByTagName('head')0;ro.createElement('script');r.async1;r.srcth._hjSettings.hjidjh._hjSettings.hjsv;a.appendChild(r);})(window,document,'https:static.hotjar.comchotjar-','.jssv');(function(m,e,t,r,i,k,a){mimi||function(){(mi.ami.a||).push(arguments)};mi.l1new Date();ke.createElement(t),ae.getElementsByTagName(t)0,k.async1,k.srcr,a.parentNode.insertBefore(k,a)})(window,document,"script","https:cdn.jsdelivr.netnpmyandex-metrica-watchtag.js","ym");ym(30098939,"init",{clickmap:true,trackLinks:true,accurateTrackBounce:true,webvisor:true,trackHash:true});if(window.location.host!"www.yenisafak.com") window'ga-disable-UA-3434195-1'true;(function(w,d,s,l,i){wlwl||;wl.push({'gtm.start':new Date().getTime(),event:'gtm.js'});var fd.getElementsByTagName(s)0,jd.createElement(s),dll!'dataLayer''l'l:'';j.asynctrue;j.src'https:www.googletagmanager.comgtm.jsid'idl;f.parentNode.insertBefore(j,f);})(window,document,'script','dataLayer','GTM-KNN8VHW');var isMobile{Android:function(){return navigator.userAgent.match(Androidi);},BlackBerry:function(){return navigator.userAgent.match(BlackBerryi);},iOS:function(){return navigator.userAgent.match(iPhone|iPodi);},Opera:function(){return navigator.userAgent.match(Opera Minii);},Windows:function(){return navigator.userAgent.match(IEMobilei);},any:function(){return(isMobile.Android()||isMobile.BlackBerry()||isMobile.iOS()||isMobile.Opera()||isMobile.Windows());}};if(isMobile.any()){}_atrk_opts{atrk_acct:"mkNi1a4ZP00UF",domain:"yenisafak.com",dynamic:true};(function(){var asdocument.createElement('script');as.type'textjavascript';as.asynctrue;as.src"https:d31qbv1cthcecs.cloudfront.netatrk.js";var sdocument.getElementsByTagName('script')0;s.parentNode.insertBefore(as,s);})();(function(){var adocument.getElementsByTagName('script')0,bdocument.createElement('script');b.async!0;b.src'cdn.dimml.iodimml.js';a.parentNode.insertBefore(b,a);})();var googletaggoogletag||{};googletag.cmdgoogletag.cmd||;(function(){var gadsdocument.createElement('script');gads.asynctrue;gads.type'textjavascript';var useSSL'https:'document.location.protocol;gads.src(useSSL'https:':'http:')'www.googletagservices.comtagjsgpt.js';var nodedocument.getElementsByTagName('script')0;node.parentNode.insertBefore(gads,node);})();window.addEventListener("message",function(event){if(typeof event.data"string"event.data.indexOf("dev-ad")-1){var adModelJSON.parse(event.data);(adModel.element).show();(adModel.element).find("iframe").show();if(typeof adModel.width!"undefined"){(adModel.element).find("iframe").width(adModel.width).height(adModel.height);}}});(function(d,s,id){var js,fjsd.getElementsByTagName(s)0;if(d.getElementById(id))return;jsd.createElement(s);js.idid;js.src"connect.facebook.netes_LAsdk.js";fjs.parentNode.insertBefore(js,fjs);}(document,'script','facebook-jssdk'));window.twttr(function(d,s,id){var js,fjsd.getElementsByTagName(s)0,twindow.twttr||{};if(d.getElementById(id))return t;jsd.createElement(s);js.idid;js.src"https:platform.twitter.comwidgets.js";fjs.parentNode.insertBefore(js,fjs);t._e;t.readyfunction(f){t._e.push(f);};return t;}(document,"script","twitter-wjs"));!function(f,b,e,v,n,t,s){if(f.fbq)return;nf.fbqfunction(){n.callMethodn.callMethod.apply(n,arguments):n.queue.push(arguments)};if(!f._fbq)f._fbqn;n.pushn;n.loaded!0;n.version'2.0';n.queue;tb.createElement(e);t.async!0;t.srcv;sb.getElementsByTagName(e)0;s.parentNode.insertBefore(t,s)}(window,document,'script','https:connect.facebook.neten_USfbevents.js');fbq('init','189199421519781');fbq('track','PageView');fbq('trackCustom','anket',{city:'istanbul'});fbq('trackCustom','ulke',{city:'istanbul'});fbq('trackCustom','testanket',{sehir:'istanbul',ilce:'topkapi'}); {"name":"Yeni Şafak","type":"Organization","context": "https:schema.org","url":"https:www.yenisafak.com","logo":"https:assets.yenisafak.comyenisafakwwwrootimagesdefault-image.png","address":{"type":"PostalAddress","addressLocality":"İstanbul","addressRegion":"TR","postalCode":"34010","streetAddress":"Maltepe Mahallesi Fetih Caddesi No:6 Dk:1 Topkapı,Zeytinburnuİstanbul"},"sameAs":"https:www.facebook.comYeniSafak","https:twitter.comyenisafak","https:tr.linkedin.comcompanyyenisafak","https:www.youtube.comchannelUCClO1RgRkaOcC9cLj-bLuEw","https:www.instagram.comyenisafak"} if(webOS|iPhone|iPad|iPod|Versioni.test(navigator.userAgent)){(function(){var asdocument.createElement('link');as.rel'manifest';as.asynctrue;as.src"manifest.json";var sdocument.getElementsByTagName('script')0;s.parentNode.insertBefore(as,s);})() load('https:cdn.onesignal.comsdksOneSignalSDK.js',function(){var OneSignalwindow.OneSignal||;OneSignal.push("init",{appId:"a0cfced7-7c5b-4bb6-81c9-9974b108979c",safari_web_id:'24e91fba-47ec-4183-a873-89e8fb838de6',autoRegister:true,notifyButton:{enable:false},welcomeNotification:{"title":"Aboneliğiniz Başarılı!","message":"Abone olduğunuz için teşekkürler!"},promptOptions:{actionMessage:"Son dakika gelişmelerinde anında haberdar olmak için, anlık bildirim almak istermisiniz",acceptButtonText:"İzin Ver",cancelButtonText:"Anımsat"}});OneSignal.push(function(){if(!OneSignal.isPushNotificationsSupported()){return;} OneSignal.on('subscriptionChange',function(isSubscribed){console.log("subscriptionChange oldu:",isSubscribed);});OneSignal.on('permissionPromptDisplay',function(){('body').append('

İzin ver (Allow) linkine tıklayarak Yeni Şafak anlık bildirimlerine abone olun, Türkiye ve dünyadaki gelişmeleri tarayıcınız üzerinden, herkesten önce öğrenin.

');console.log("Bildirimler açıldı");});OneSignal.on('notificationPermissionChange',function(permissionChange){('.popupdata-popup"notification"').remove();var currentPermissionpermissionChange.to;console.log('New permission state:',currentPermission);});});OneSignal.push(function(){OneSignal.sendTag("Lang","Tr");});},{async:true});} else{load('https:www.gstatic.comfirebasejs6.3.1firebase-app.js','https:www.gstatic.comfirebasejs6.3.1firebase-messaging.js',"firebase",{async:false});load.ready('firebase',{success:function(){var config{apiKey:"AIzaSyAetLBsDbS5DyeQgU1HDlv4GkSiqLGQ2o0",authDomain:"piri-webpush.firebaseapp.com",databaseURL:"https:piri-webpush.firebaseio.com",projectId:"piri-webpush",storageBucket:"",messagingSenderId:"103022901101",appId:"1:103022901101:web:eec7660895dd55e3"};firebase.initializeApp(config);const messagingfirebase.messaging();messaging.usePublicVapidKey('BEHDzyg4F7v4Fkh5FA3Lmp6GmFMZfr-bRamopQT8j1_L5vGycvM0JOuzMNODZC4O57-dKtSx0VoxAJnBw3PZQog');messaging.requestPermission().then(function(){messaging.getToken().then(function(currentToken){if(localStorage.getItem("webpush")!currentToken){var user{};user"UserToken"currentToken;user"Topic""yenisafak";jQuery.ajax({headers:{'Accept':'applicationjson','Content-Type':'applicationjson'},'type':'POST','url':"https:notification.piri.netapiuser",'data':JSON.stringify(user),'dataType':'json'});localStorage.setItem("webpush",currentToken)}}).catch(function(error){console.log(error);setTokenSentToServer(false);});}).catch(function(err){console.log('Unable to get permission to notify.',err);});},});} Tümü Favoriler Giriş Yap TR EN AR Manşet Koronavirüs Gündem Dünya Spor Ekonomi Teknoloji Hayat Video Galeri Foto Galeri Yazarlar Çizerler Bilgi Kartları İnfografik Hava Durumu Namaz Vakitleri Ramazan Seçim 15 Temmuz Darbe Girişimi Son Dakika Kurumsal İletişim Copyright 2017 Yeni Şafak TürkiyeKoronavirüs DünyaKoronavirüs Bilimsel GelişmelerKoronavirüs Darbe GirişimiGündem 15 Temmuz DirenişiGündem EğitimGündem PolitikaGündem Yerel HaberlerGündem 3. SayfaGündem OrtadoğuDünya AvrupaDünya AmerikaDünya AsyaDünya AfrikaDünya AntartikaDünya OkyanusyaDünya FutbolSpor BasketbolSpor Motor SporlarıSpor VoleybolSpor F1Spor Extreme SporlarSpor GolfSpor GüreşSpor AtletizmSpor Su SporlarıSpor Salon SporlarıSpor Uzakdoğu SporlarıSpor DiğerSpor Türkiye EkonomisiEkonomi Dünya EkonomisiEkonomi OtomotivEkonomi EmlakEkonomi İş DünyasıEkonomi Basın İlanEkonomi MobilTeknoloji Ürün HaberleriTeknoloji İnternetTeknoloji BilimTeknoloji OtomobilTeknoloji OyunTeknoloji DiğerTeknoloji TelevizyonHayat AktüelHayat Kültür SanatHayat SağlıkHayat RöportajHayat Yeni Şafak Kitap EkiHayat Yeni Şafak Pazar EkiHayat SinemaHayat SeyahatHayat YorumHayat PortrelerHayat Tüm Seçim HaberleriSeçim 2015 Genel Seçimi SonuçlarıSeçim 2011 Genel Seçimi SonuçlarıSeçim RamazanVideo Galeri DizilerVideo Galeri EğlenceVideo Galeri HayatVideo Galeri TeknolojiVideo Galeri EkonomiVideo Galeri SporVideo Galeri DünyaVideo Galeri GündemVideo Galeri SeçimFoto Galeri HayatFoto Galeri TeknolojiFoto Galeri EkonomiFoto Galeri SporFoto Galeri DünyaFoto Galeri GündemFoto Galeri Tüm YazarlarYazarlar Bugün YazanlarYazarlar Gazete YazarlarıYazarlar İnternet YazarlarıYazarlar Spor YazarlarıYazarlar Arşiv YazarlarıYazarlar GündemBilgi Kartları DünyaBilgi Kartları EkonomiBilgi Kartları SporBilgi Kartları TeknolojiBilgi Kartları HayatBilgi Kartları RamazanBilgi Kartları SeçimBilgi Kartları Gündemİnfografik Dünyaİnfografik Ekonomiİnfografik Sporİnfografik Teknolojiİnfografik Hayatİnfografik Ramazanİnfografik Seçimİnfografik İstanbul Namaz VakitleriNamaz Vakitleri Ankara Namaz VakitleriNamaz Vakitleri İzmir Namaz VakitleriNamaz Vakitleri İstanbul Hava DurumuHava Durumu Ankara Hava DurumuHava Durumu İzmir Hava DurumuHava Durumu Türkiye Süper LigiSpor Futbol Avrupa ŞampiyonasıSpor Futbol Uefa Avrupa LigiSpor Futbol Uefa Şampiyonlar LigiSpor Futbol Avrupa LigleriSpor Futbol TBLSpor Basketbol NBASpor Basketbol TBKLSpor Basketbol RamazanVideo Galeri Ramazan Cevat AkşitVideo Galeri Ramazan Ana Sayfa YAZARLAR Yazarlar Modernleşme, Anayasa ve Türkiyenin istisnailiği PAYLAŞ Twitter'da paylaş Facebook'ta paylaş BiP'te paylaş Telegram'da paylaş Whatsapp'ta paylaş Flipboard'da paylaş TR EN AR (document).on('keypress',"txtSearch",function(e){var result("txtSearch").val();if(e.which13("txtSearch").val().length0){window.location.replace("arama"result);}}); 0 {{bookmarkCount}} PID2.render('pid-bookmarksbookmark-count'); KAYDETTİKLERİM {{bookmark.entity.title}} {{bookmark.createdAt | formatDate}} TÜM KAYDEDİLENLER Herhangi bir haber kaydınız bulunmamaktadır. PID2.render('pid-bookmarksbookmark-list-widget'); {{ user.name }} {{ user.email }} Kaydettiklerim Yorumlarım Aboneliklerim Profil bilgilerim Profil düzenle Şifre değiştirme Sosyal ağ birleştirme Çıkış PID2.render('piduser-profile-template'); Manşet Koronavirüs Gündem Dünya Spor Ekonomi Teknoloji Hayat Yazarlar Video Foto Galeri Bilgi Kartları İnfografik Son Dakika slider.setIndexMenu(); Yazarlar Bugün Yazanlar Gazete Yazarları Spor Yazarları Arşiv Yazarları (document).ready(function(){slider.setCategoryMenu('yazarlar');}); (document).ready(function(){var category'yazarlar';var altcategory'gazete-yazisi';var id'2057663';googletag.cmd.push(function(){let adSlot300;if(window.screen.width750){adSlot300googletag.defineSlot('1347001YS_Ana_Masthead',955,250,970,250,975,250,980,250,1080,250,'cf2dfdb6-648b-4c73-9a19-36fcabfcbf62').addService(googletag.pubads());} else{adSlot300googletag.defineSlot('8003105YS_Mobil_Ana_320x100_1',320,50,320,100,320,142,350,100,360,100,'cf2dfdb6-648b-4c73-9a19-36fcabfcbf62').addService(googletag.pubads());} googletag.pubads().setTargeting('Kategori',category);googletag.pubads().setTargeting('Alt-Kategori',category"-"altcategory);googletag.pubads().setTargeting('haber-id',id);googletag.pubads().enableSingleRequest();googletag.enableServices();googletag.pubads().addEventListener('slotRenderEnded',function(event){if(event.slotadSlot300event.isEmptyfalse){document.getElementById('ad-masthead-2057663').style.display'' console.log("Tepe reklam görünür hale getirildi")}});});googletag.cmd.push(function(){googletag.display('cf2dfdb6-648b-4c73-9a19-36fcabfcbf62');});}) REKLAM (document).ready(function(){var category'yazarlar';var altcategory'gazete-yazisi';var id'2057663';googletag.cmd.push(function(){let adSlot300;adSlot300googletag.defineSlot('1347001Ana_Sayfa_header_955x90',1090,90,955,90,728,90,'240e6681-1e41-4667-acba-66bef56ba72f').addService(googletag.pubads());googletag.pubads().setTargeting('Kategori',category);googletag.pubads().setTargeting('Alt-Kategori',category"-"altcategory);googletag.pubads().setTargeting('haber-id',id);googletag.pubads().enableSingleRequest();googletag.enableServices();googletag.pubads().addEventListener('slotRenderEnded',function(event){if(event.slotadSlot300event.isEmptyfalse){document.getElementById('dev-240e6681-1e41-4667-acba-66bef56ba72f').style.display''}});});googletag.cmd.push(function(){googletag.display('240e6681-1e41-4667-acba-66bef56ba72f');});}); (document).ready(function(){var category'yazarlar';var altcategory'gazete-yazisi';var id'2057663';googletag.cmd.push(function(){let adSlot300;if(window.screen.width750){adSlot300googletag.defineSlot(category"anasayfa""1347001YS_Ana_160x600_Sol":"1347001YS_Detay_160x600_Sol",120,600,160,600,500,1080,300,600,'62501052-c0db-40fd-a86f-8db0b1bda896').addService(googletag.pubads());} googletag.pubads().setTargeting('Kategori',category);googletag.pubads().setTargeting('Alt-Kategori',category"-"altcategory);googletag.pubads().setTargeting('haber-id',id);googletag.pubads().enableSingleRequest();googletag.enableServices();googletag.pubads().addEventListener('slotRenderEnded',function(event){if(event.slotadSlot300event.isEmptyfalse){document.getElementById('dev-62501052-c0db-40fd-a86f-8db0b1bda896').style.display''}});});googletag.cmd.push(function(){googletag.display('62501052-c0db-40fd-a86f-8db0b1bda896');});}) (document).ready(function(){var category'yazarlar';var altcategory'gazete-yazisi';var id'2057663';googletag.cmd.push(function(){let adSlot300;if(window.screen.width750){adSlot300googletag.defineSlot(category"anasayfa""1347001YS_Ana_160x600_Sag":"1347001YS_Detay_160x600_Sag",120,600,160,600,500,1080,300,600,'1f586aeb-2040-4178-b2a3-a8077851d89c').addService(googletag.pubads());} googletag.pubads().setTargeting('Kategori',category);googletag.pubads().setTargeting('Alt-Kategori',category"-"altcategory);googletag.pubads().setTargeting('haber-id',id);googletag.pubads().enableSingleRequest();googletag.enableServices();googletag.pubads().addEventListener('slotRenderEnded',function(event){if(event.slotadSlot300event.isEmptyfalse){document.getElementById('dev-1f586aeb-2040-4178-b2a3-a8077851d89c').style.display''}});});googletag.cmd.push(function(){googletag.display('1f586aeb-2040-4178-b2a3-a8077851d89c');});}) REKLAM function getParameterByName(name,url){if(!url)urlwindow.location.href.toLocaleLowerCase();namename.replace(g,"");var regexnew RegExp(""name"(()|||)");resultsregex.exec(url);if(!results)return null;if(!results2)return'';return decodeURIComponent(results2.replace(g," "));} (document).ready(function(){var category'yazarlar';var altcategory'gazete-yazisi';var id'2057663';googletag.cmd.push(function(){let adSlot300,adCode;var categorygetParameterByName('categoryad');if(window.screen.width750){adCodecategory"anasayfa"'1347001YS_Ana_160x600_Sag2':"1347001YS_SiteGeneli_160x600_sag_StandartBanner";adSlot300googletag.defineSlot(adCode,160,600,'a9d22bf5-6171-47e8-9749-f803b3cbbb03');if(adSlot300){adSlot300.addService(googletag.pubads());}} googletag.pubads().setTargeting('Kategori',category);googletag.pubads().setTargeting('Alt-Kategori',category"-"altcategory);googletag.pubads().setTargeting('haber-id',id);googletag.pubads().enableSingleRequest();googletag.enableServices();googletag.pubads().addEventListener('slotRenderEnded',function(event){if(event.slotadSlot300event.isEmptyfalse){document.getElementById('dev-a9d22bf5-6171-47e8-9749-f803b3cbbb03').style.display''}});});googletag.cmd.push(function(){googletag.display('a9d22bf5-6171-47e8-9749-f803b3cbbb03');});}); Yasin Aktay İLETİŞİME GEÇİN Gönder p class"success hide" id"epostaSuccess"E-postanız başarıyla gönderildi. p class"fail hide" id"epostaFail"Üzgünüz bir hata oluştu. Lütfen tekrar deneyin. (".mailto-button").click(function(){if((".mailto-form").hasClass("hide")){(".mailto-button").addClass("active");(".mailto-form").removeClass("hide");}else{(".mailto-button").removeClass("active");(".mailto-form").addClass("hide");};}); Konu Seçiniz {{each a}} {{OptionName}} {{each}} 15 Şub 2021, Pazartesi Bir anayasa için sosyolojik şartlar 13 Şub 2021, Cumartesi Kanun-u Esasi'den günümüze 10 Şub 2021, Çarşamba İskilipli Atıf Hoca dosyasını kim açmak ister TÜM YAZILARI CANLI YAYIN Gazete Yazarı Modernleşme, Anayasa ve Türkiye'nin istisnailiği Yasin Aktay Gazete Yazarı 17 Şub 2021, Çarşamba PAYLAŞ Twitter'ta paylaş Facebook'ta paylaş BiP'te paylaş Telegram'da paylaş Whatsapp'ta paylaş Pinterest'te paylaş Flipboard'da paylaş E-posta gönder PID2.render('pidreaction-smile-2057663');

p data-card-id"8861254e-48b4-47ce-c931-bdbc34089e51" data-card-type"Text" class"non-card"20. yüzyılın başında revaçta olan Modernleşmeci anlayış Batı'da yaşanmış bütün gelişmelerin bir model olarak bütün dünyaya uygulanabileceği hatta uygulanması gerektiğini varsayıyordu.p class"non-card" data-card-id"8861254e-48b4-47ce-c931-bdbc34089e51" data-card-type"Text"Bugünden bakıldığında bu en iyi ihtimalle toplumsal farklılıkların önemini kavramaktan aciz, çok naif, hatta cahil bir anlayış görünüyor. Bugünün modernist yaklaşımları böyle bir cehaleti ve naifliği üstlenmekten çok uzak. Bilakis toplumsal farklılıklar, "farklı modernlikler", "ülkelerin özgünlük ve özgüllükleri" veya "modernliğe giden farklı yollar" başlıkları altında takdir ediliyor ve bir sosyolojik tecrübenin iki coğrafi bölgede aynı şekilde yaşanamayacağı kabul ediliyor. Hatta bu genel kabul artık sosyolojinin en temel kabulleri arasına bile girmiş durumda. Oysa modernleşmeciliğin ilk aşamalarında yaklaşım bu kadar basitçedir. p class"non-card" data-card-id"8861254e-48b4-47ce-c931-bdbc34089e51" data-card-type"Text"Bu basitliğin içerdiği naiflik ona inananları ilgilendiriyor onları ikna etmeye yarıyordu tabi ama ondan doğan siyasi sonuçlar batılı emperyalizmin keşif kolu gibi çalışıyordu. Ona ikna olanlardan gaflete duçar olmuş, kendi kültürüne, inancına, geleneklerine yabancı bir münevver kesim oluşmuştu. Onlar Batılı emperyalizmin batı dışı toplumlardaki gönüllü aktivistlerine, işgüzar ajanlarına dönüşmüştü.p class"non-card" data-card-id"8861254e-48b4-47ce-c931-bdbc34089e51" data-card-type"Text"Başka diyarların gerçek anlamda modernleşmesi, ilerlemesi, kalkınması ise aslında Batılı ülkelerin hiçbir zaman gerçekten istediği bir şey değildi. Tıpkı bugün Batılı demokratik ülkelerin Müslüman ülkelerin demokratikleşmesini aslında istemiyor olmaları gibi. Onlar için demokrasi sadece kendi ülkelerinde uygulanabilecek bir sistem, ne kadar dürüstçe uygulanabiliyorsa tabi. Ancak Batı dışı ülkelerin gerçek anlamda demokratikleşmesi onların kendi halklarına dayanması, dolayısıyla bağımsızlığa doğru bir meyil duymalarını gerektirecektir ki, bunu istemeleri ontolojik olarak imkansız.p class"non-card" data-card-id"8861254e-48b4-47ce-c931-bdbc34089e51" data-card-type"Text"Said Halim Paşa'nın Kanun-u Esasi üzerine yaptığı analizlerde en önemli vurgulardan birisi de Türkiye özelinde ülkelerin, toplumların özgünlüklerine yaptığı vurgudur. Bu özgünlük bir ülkedeki bir tecrübenin başka bir ülkeye olduğu gibi aktarılmasının önündeki en büyük engeli oluşturuyor. Bilhassa Batı toplumları ile Osmanlı toplumu arasındaki derin farklar bir anayasa tecrübesini olduğu gibi aktarmayı imkansız kılıyordu.p class"non-card" data-card-id"8861254e-48b4-47ce-c931-bdbc34089e51" data-card-type"Text"Paşa bu temel ilkeden yola çıkarak Osmanlı ve Avrupa toplumları arasındaki farklara somut örneklerden yola çıkarak giriyor. Her şeyden önce Osmanlı toplumu kendi içinde alabildiğine farklılıklara dayalı bir toplumdur. Din, dil, ırk, kültür ve gelişmişlik düzeyi bakımından Osmanlı coğrafyasında her türlü farklılığa rastlanır. Belki bu durum batılı sosyologlar tarafından "mozaik toplum" olarak nitelenmesine yol açmıştır.p class"non-card" data-card-id"8861254e-48b4-47ce-c931-bdbc34089e51" data-card-type"Text"Bu niteleme ilk batılı sosyologlar tarafından Osmanlı-İslam toplumuna bir zayıflık atfetmek üzere oryantalist saiklerle geliştirilmiştir. Terim kendi başına İslam'ın homojen bir kültür yaratma konusunda yeterince güçlü olmadığını ima eden, negatif bir niteleme içerir. Oysa İslam'ın homojen bir kültür yaratma konusunda bir siyasetinin olmaması onun zaafını değil bilakis gücünü ve özgüvenini ve tabii ki kültürel-dinsel özgürlük ve çoğulculuğa ne kadar uygun olduğunu gösterir. Bu yüzden Müslüman toplumda neredeyse her zaman Müslüman sayısına denk hatta onlardan bile daha fazla gayr-ı Müslim unsurların bütün farklılıklarıyla birlikte her zaman var olduğu ve güvenle, özgürce yaşadıkları tarihsel bir gerçekliktir.p class"non-card" data-card-id"8861254e-48b4-47ce-c931-bdbc34089e51" data-card-type"Text"Buna mukabil, Batı'yı karakterize eden kültürel ve dinsel homojenlik onun gücünün değil, farklılıklara karşı sergilediği hoşgörüsüzlük ve taassubunun bir sonucu ve göstergesidir. Batı'da farklı dinlere ve kültürlere tahammül olmadığı halde kendi içinde derin sınıfsal farklılıklar vardır. Avrupa toplumlarında milletin mukadderatı üzerinde çok büyük bir hüküm ve nüfuza sahip olan bir aristokrasisi burjuvazisi vardır ki her iki kesim Osmanlı dünyasında ya hiç yoktur veya tamamen önemsiz bir toplumsal faktördür.p class"non-card" data-card-id"8861254e-48b4-47ce-c931-bdbc34089e51" data-card-type"Text"Said Halim Paşa, Osmanlı toplumunda bulunmayan aristokrasi ve burjuvaziye karşılık çok güçlü bir memur sınıfının etkinliğine vurgu yapar. Memurlar Osmanlı toplumunun en faal sınıfını ve aydın zümresini oluşturur. Memurluk, devletin gücünü temsil ediyor olduğu için toplumsal tabakalaşma sisteminde çok parlak bir statüsü ve nüfuzu vardır ve bu yüzden herkesin idealidir. Okumuş aydınların da en büyük ideali memur olmaktır. p class"non-card" data-card-id"8861254e-48b4-47ce-c931-bdbc34089e51" data-card-type"Text"Oysa memurluğa has olan kayıtsızlık, tevekkül, teslimiyet ve sorumluluktan kaçınmak şeklindeki ruh hali, memurları her türlü fedakârlık ve şahsi girişimcilik ruhundan mahrum kılmaktadır. Bunun aksine, aristokrat ve burjuva sınıfı mensupları, hareketlerinde serbest ve müstakil, medeni cesaret sahibi ve müteşebbis kimselerdir. İşi ve sorumluluğu arar ve severler, fedakârlık hisleri taşırlar.p class"non-card" data-card-id"8861254e-48b4-47ce-c931-bdbc34089e51" data-card-type"Text"Avrupa ve Osmanlı toplumu karşılaştırmasının bu noktasında ibrenin Osmanlı toplumu aleyhine olduğu çok açık. Hatta bu anali